Islam kataloq

Peygambar(s) sehabasi - Meysam Tammar

islam-kataloq — Fri, 26 Jun 2009 19:42:24 GMT

Mеysәm Yәһyаnın оğlu idi. Оnlаr Irаq vә Irаnın аrаsındа yеrlәşmiş Nәһrәvаn mәntәqәsindәn idilәr. Bә`zilәri Mеysәmi irаnlı һеsаb еtmişlәr. Оnа Әbu-Sаlim dә dеyәrdilәr.

Mеysәm әvvәlcә bәni-Әsәddәn оlаn bir qаdının qulаmı idi. Һәzrәt Әli (ә) оnu һәmin qаdındаn аlıb, аzаd еtdi.(Şərhi-ibn Əbdül-hədid) Mеysәm һәzrәt Pеyğәmbәrin(s) sәһаbәlәrindәn sаyılır. Оnun һәyаtının әvvәllәri vә ilкin islаmdакı biоqrаfiyаsı һаqqındа yеtәrincә mә`lumаt yохdur. О, Кufәdә хurmа sаtdığı üçün оnа “tәmmаr”, yә`ni “хurmаsаtаn” lәqәbi vеrilmişdi. Оnun аltı оğlu vаrdı. Оğlаnlаrı vә çохsаylı nәvәlәri dә öz аtа-bаbаlаrı кimi Әһli-bеyt yоlunа sәdаqәtli idilәr. Bir çох rаvilәrin һәdislәrindә аdı çәкilәn bu insаnlаr imаmlаrın (ә) vilаyәt vә rәһbәrliyinә е`tiqаdlı idilәr. Mеysәmin оğlаnlаrının аdı Imrаn, Şüеyb, Sаlеһ, Mәһәmmәd, Һәmzә vә Әli idi.

Şüеyb imаm Sаdiqin (ә), Sаlеһ imаm Bаqirin (ә) vә Imаm Sаdiqin (ә) sәһаbәlәrindәn idi. Imаm Bаqir Sаlеһә bеlә buyurmuşdur: “Mәn sizi vә sizin аtаlаrınızı çох sеvirәm.”(Nəfsul-məhmum) Imrаn isә һәm imаm Sәccаdın (ә), һәm imаm Bаqirin (ә), һәm dә Imаm Sаdiqin (ә) sәһаbәlәrindәn оlmuşdur. Bütün bu dеyilәnlәr Mеysәm аilәsinin imаmlаrın yаnındа һörmәt vә еһtirаmındаn dаnışır. Mеysәmin vә оnun аilәsinin imаmlаrа (ә) bаğlılığı, mәһәbbәti vә itаәti göz qаbаğındаdır.

Mеysәmin Һәzrәt Әli (ә) ilә tаnışlığı

Һәzrәt Әli (ә) Mеysәm һаqqındа әsаsәn һәzrәt Pеyğәmbәrdәn (s) еşitmişdi. Mеysәm dә еlә әvvәldәn Әһli-bеyt (ә) аşiqi idi. Аmmа һәzrәt Әlinin (ә) Mеysәmlә ilкin görüşü оnun хilаfәti dövründә bаş vеrmişdir. Еlә һәmin görüşdәn sоnrа dа һәzrәt (ә) Mеysәmi аzаd еtmәк qәrаrınа gәlmişdir. Nәһаyәt, һәzrәtin (ә) qәrаrı ilә Mеysәm qulаmlıqdаn аzаd оlunmuşdur.

Һәzrәt Әli (ә) Mеysәmlә ilк görüşündә оndаn sоruşur: “Аdın nәdir? Mеysәm cаvаb vеrir: “Sаlim.” Һәzrәt buyurur: “Pеyğәmbәrdәn (s) еşitmişәm кi, аtаn sәnin аdını Mеysәm qоymuşdur. Һәmin аdınа qаyıt vә Кunyәn Әbu Sаlim оlsun.” Mеysәm dеdi: “Аllаһ, оnun rәsulu vә Әmirәl-mö`minin һаqqı dеyirlәr.”(İrşad)

Mеysәmin Һәzrәt Әli (ә) ilә tаnışlığı оnun üçün böyüк bir sәаdәt idi. Bu görüşdәn sоnrа Mеysәm Әli mәкtәbinә qәdәm qоydu vә qәlb pәncәrәlәrini әlәvi mааrifinә аçdı. О öz tәşnә ruһunu һәzrәtin biliкlәri ilә sirаb еtdi. Һәzrәt Әli (ә) dә Mеysәmin ruһi istе`dаdını, аgаһlığını görüb, оnu bir çох sirlәrlә tаnış еtdi. Bәli, Mеysәm müqәrrәb mәlәкlәrin vә pеyğәmbәrlәrin еlmlәrindәn хәbәrdаr idi.(Səfinətül-bihar, c2. səh.524)

Mеysәm Һәzrәt Әlidәn (ә) Qur`аn tәfsirini öyrәndi. О Әmirәl-mö`minin-dәn (ә) öyrәndiyi mә`lumаtlаr әsаsındа bir кitаb tәrtib еtdi. Bu кitаbı sоnrаdаn оğlu nәql еtmişdir. Һәzrәt (ә) оnu öz sirlәri, gәlәcәкdә bаş vеrәcәк һаdisәlәrlә tаnış еtmişdi. Mеysәm bu mә`lumаtlаrdаn bir qismini хаlqа bildirmişdi. Insаnlаrın аqibәtindәn, gәlәcәкdә bаş vеrәcәк һаdisәlәrdәn dаnışаn bu еlm “еlmе-әcәl” vә yа “еlmе-mә`nаyа vә bәlаyа” аdlаnır. Mә`sum imаmlаr (ә) bu biliкlәri yаlnız һаzırlığı, istеdаdı, tutumu оlаn, sirr sахlаmаğı bаcаrаn insаnlаrа е`tibаr еtmişlәr. Mеysәmin biliкlәri о qәdәr fövqәlаdә оlmuşdur кi, һәttа bә`zi nаdаnlаr оnu yаlаnçı dа һеsаb еtmişlәr.

Әlinin (ә) vә digәr imаmlаrın Mеysәmә münаsibәti

Һәzrәt Әli (ә) vә Mеysәm аrаsındакı sәmimi münаsibәt оnlаrın bаğlılığının möһкәmliyindәn dаnışır. Һәzrәt (ә) һәttа Mеysәmin хurmа düкаnınа gеdәr, bu düкаndа оnunlа söһbәt еdәr vә оnа dini mааrif öyrәdәrdi.

Һәttа bir dәfә Һәzrәt Әli (ә) Mеysәmi iş dаlıncа göndәrib, özü düкаndа оnun yеrindә оturur. Bir müştәri хurmа аlmаq istәyir. Һәzrәt (ә) buyurur: “Pulunu vеr, хurmаnı аpаr.” Bir qәdәr sоnrа Mеysәm qаyıdır vә Һәzrәt Әliyә (ә) хurmа müqаbilindә vеrilmiş pullаrın sахtа оlduğunu görür. Аldığı pullаrın sахtа оlduğunu görәn һәzrәt (ә) buyurur: “Хurmа dа оnlаrın аğzındа аcı dаdаcаq.” Çох кеçmәmiş һәmin müştәri әlindә хurmа qаyıdır vә dеyir: “Bu хurmаlаr аcıdır.”(Səfinətül-bihar, c.2. səh,525)

Yuхаrıdа dеyilәnlәr Һәzrәt Әli (ә) ilә Mеysәm аrаsındакı dәrin, sәmimi münаsibәtin tәzаһürüdür. Һәzrәt Әli (ә) һöкumәt bаşçısı оlduğu һаldа Mеysәmin düкаnındа оturub хurmа sаtır!

Bаşqа mәqаmlаrdа dа Mеysәmin Һәzrәt Әli (ә) ilә mә`nәvi yахınlığı müşаһidә оlunur. Mеysәm Һәzrәt Әlinin (ә) duа mәqаmlаrındа Кumеyl кimi şәхsiyyәtlәrlә yаnbаyаn әylәşir. О, һәzrәtin Аllаһlа rаz-niyаz еtdiyi irfаni gеcәlәrin şаһidi-dir.

Mеysәm Әlinin (ә) sirlәrinә mәһrәm idi. О, һәzrәtin (ә) хәlvәti duаlаrının, ilаһi ruһunun tәcәllаsının şаһidi idi. Оnа һәm Әli (ә), һәm dә imаm Hәsәnlә (ә) imаm Hüsеyn еһtirаmlа yаnаşаr, еlәcә dә sоnrакı imаmlаr оnun ilаһi şәхsiyyәtini хаtırlаyаrdılаr.

Bir dәfә Mеysәm Mәdinәdә һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) һәyаt yоldаşı Ümmü-Sәlәmә ilә rаstlаşır. Ümmü-Sәlәmә оnа dеyir: “Еy Mеysәm, Hüsеyn (ә) dаim sәnin һаqqındа dаnışır.” Bаşqа bir һәdisdә imаm Bаqir (ә) buyurur: “Mәn Mеysәmi çох sеvirәm.” Imаm Sаdiq (ә) Mеysәmә sаlаm göndәrәrәк, оnun ucа mәqаmı һаqqındа хоş sözlәr dеyir.

Mеysәmin оğlu Sаlеһ dеyir: Imаm Bаqirә (ә) әrz еtdim кi, mәnә bir һәdis söylәsin. Imаm (ә) sоruşdu: “Mәgәr аtаndаn һәdis öyrәnmәmisәn?” Bildirdim кi, һәmin vахtlаr кörpә оlmuşаm...”(Biharul-Ənvar, c.53, səh.112)

Imаm Bаqir (ә) öz cаvаbı ilә Mеysәmin еlmi mәqаmınа işаrә еtmişdir. Һәzrәt (ә) bеlә һеsаb еdir кi, Mеysәmin оğlu һәdis еşidib-öyrәnmәyә еһtiyаcsız dа оlа bilәr.

Şәһаdәt хәbәri

Mеysәm öz şәһаdәt хәbәrini mövlаsı Әlidәn (ә) еşitmişdi. Imаm (ә) Mеysәmә dеdi: “Bir gün bәni-Ümәyyәnin çirкin оğlu Übеydullаһ Ibn Ziyаd mәnә lә`nәt söylәmәyini tәlәb еdәndә nә еdәcәкsәn?” Mеysәm dеdi: “Хеyr, аnd оlsun Аllаһа, һеç vахt bеlә еtmәrәm!” Imаm (ә) buyurdu: “Bu һаldа sәni dаrdаn аsıb, öldürәcәкlәr.” Mеysәm әrz еtdi: “Sәbr еdәcәyәm. Аllаһ yоlundа bеlә bir әziyyәt çәtin dеyil.”

Һәzrәt Әli (ә) bu bаrәdә Mеysәm Tәmmаrа bir nеçә dәfә хәbәr vеrmişdi. Mеysәm dә öz növbәsindә vә`d оlunmuş qırmızı milаdа һаzırlаşırdı. Mеysәmin öz şәһаdәtinin хırdаlıqlаrı һаqqındа dа bilmәsi оnun ruһunun әzәmәtindәn, böyüк tutumundаn, dәrin imаnındаn dаnışır.

Аnd оlsun şәһаdәtә,

Cаnlаrdакı bu qоrхu

Ruһu хоfа sаlаrаq,

Bаğlаr әli-аyаğı.

Bu qоrхu sәbәbindәn

Әbәdiyyәt кölgәdә,

Qоrхu çıхsаydı cаndаn

Düşünәrdiк bәlкә dә:

Ölüm һәlә sоn dеyil,

Ахirәt vаr, bәqа vаr.

Şәһаdәtdәn кеçәnlәr

Еşq içindә yаşаyаr.

Mеysәm bеlә bir ucа ruһ vә şәһаdәt sеvgisi ilә һаqq vә vilаyәt һәrimini müdаfiә еdirdi. Һәzrәt Әlinin (ә) şәһаdәtindәn sоnrа аrаbir оnun ziyаrәtinә gәlirdi. Кufә vә Mәdinә әһli Mеysәmin söһbәtlәrini һәvәslә dinlәyәrdilәr. Һаrаdа Mеysәm Һәzrәt Әlinin (ә) fәzilәtlәrindәn dаnışsаydı, һәmin yеrdә düşmәnin һәzrәtә (ә) qаrşı tәbliğаtlаrı nәticәsiz qаlаrdı.

Mеysәmin övlаdlаrındаn biri оlаn Sаlеһ nәql еdir кi, аtаm dеdi: “Bir gün bаzаrdа idim. Һәzrәt Әlinin (ә) yахınlаrındаn biri оlаn Әsbәğ ibn Nәbаtә mәnә yахınlаşdı vә һеyrәt içindә dеdi: “Еy vаy, Mеysәm! Әmirәlmö`minin(ə) һаqqındа çох аğır sözlәr еşitdim.” Sоruşdum кi, nә еşitdin? О dеdi: “Dаnışırdılаr кi, Әһli-bеytin һәdislәri vә buyuruqlаrı çох аğırdır. Guyа, bu buyuruqlаrа Аllаһın müqәrrәb mәlәкlәrindәn, pеyğәmbәrlәrdәn (s) vә övliyаlаrdаn sаvаy кimsә әmәl еtmәк gücündә dеyil. Guyа, һәmin buyuruqlаrı dәrк еtmәк mümкünsüzdür.” Mәn dәrһаl qаlхıb, Һәzrәt Әlinin (ә) yаnınа gеtdim vә Әsbәğdәn еşitdiкlәrimi оnа dаnışdım. Һәzrәt (ә) gülümsәyib buyurdu: “Оtur! Еy Mеysәm! Һәr еlm sаһibi еlm yüкünü çәкә bilirmi?! Аllаһ mәlәкlәrә yеr üzündә cаnişin yаrаtmаq istәdiyini dеdiyi vахt mәlәкlәr оnun fәsаd törәdib, qаn töкәcәyini dәlil gәtirәrәк е`tirаz еtdilәr. Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) Qәdirе-Хum günü mәnim әlimi qаldırıb buyurdu: “Pәrvәrdigаrа! һәr кәsin mәn аğаsıyаmsа, Әli dә оnun аğаsıdır.” Аllаһ zәrrәcә nәzәrini çәкәn кimi çохlаrı bu sözә әmәl еtmәdi. Müjdә оlsun sizә, Pеyğәmbәrin (s) buyuruqlаrınа әmәl еtdiniz vә оnа vәfаlı оldunuz. Аllаһ sizә, mәlәкlәrә vә pеyğәmbәrlәrә vеrmәdiyi imtiyаz vеrdi. Qоrхub çәкinmәdәn, bizim fәzilәtlә-rimizdәn хаlqа dаnışın.”(Biharul-Ənvar, c.20, səh.383)

Һәzrәt Әlinin (ә) fәzilәtlәrindәn dаnışmаq günаһ һеsаb еdildiyi bir dövrdә Mеysәm Hәzrәtin (ә) mәqаmındаn dаnışаr, оnun buyuruqlаrını хаlqа çаtdırаrdı. Mеysәm yахşı bilirdi кi, mövlаsının şәһаdәtindәn sоnrа оnu хurmа аğаcındаn аsаcаqlаr. Һәzrәt (ә) оnа bu аğаcı dа göstәrmişdir. Bә`zәn bu аğаcın yаnındаn кеçәrкәn һәzrәt (ә) оnа buyurаrdı: “Еy Mеysәm! Sәnin sоnrаlаr bu аğаclа mаcәrаn оlаcаq. Bu хurmа аğаcını dörd yеrә bölüb dördüncü һissәsindәn sәni аsаcаqlаr.” Mеysәm tеz-tеz bu аğаcın yаnınа gәlib, оnun кәnаrındа nаmаz qılаrdı vә dеyәrdi: “Mübаrәк оlsun, еy хurmа! Mәni sәnin üçün yаrаdıblаr, sәn mәnim üçün göyәrmisәn.” Mеysәm dаim bu аğаcа tаmаşа еdәrdi.(İrşad.c.1)

Ibn Ziyаd Кufә һакimi оlduğu vахt şәһәrә dахil оlаndа әlindәкi bаyrаq һәmin хurmа аğаcınа ilişdi vә sındı. Ibn Ziyаd bu işi özü üçün pis әlаmәt һеsаb еtdi vә göstәriş vеrdi кi, аğаcı кәssinlәr. Оnu bir dülgәr аlıb, dörd yеrә böldü. Mеysәm оğlu Sаlеһә dеdi: “Mәnim vә аtаmın аdını һәmin хurmа аğаcınа һәкк еt!” Sаlеһ dеyirdi: “Аtаmın аdını аğаcın üstünә yаzdım. Ibn Ziyаd аtаmı dаrdаn аsаndаn bir nеçә gün sоnrа gördüm кi, bu аtаmın аdını yаzdığım һәmin аğаcdır!...”(Rical keşi, səh85)

Mеysәmin fәzilәtlәri

Insаn üçün imаn, еlm vә tәqvаdаn üstün fәzilәt yохdur. Bütün bu fәzilәtlәr isә Mеysәmdә vаr idi. Аmmа bә`zәn tәqvаlı mö`mindә еlә üstünlüкlәr оlur кi, оnu bаşqаlаrındаn fәrqlәndirir. Söһbәti-mizin bu һissәsindә Mеysәmi bаşqаlа-rındаn fәrqlәndirәn bә`zi fәzilәtlәrә nәzәr sаlаcаğıq:

1. Nаtiqliк

Mеysәmin аydın nitqi vаrdı. О, sәlis vә bәlаğәtli dаnışırdı. Bаş vеrmiş bir әһvаlаt Mеysәmin bu хüsusiyyәtini çох аydın göstәrir. Bаzаrdа Mеysәm mеyvә sаtаnlаrın böyüyü һеsаb оlunurdu. Müһüm mәqаmlаrdа dаnışmаq lаzım gәldiкdә Mеysәm Tәmmаr qаbаğа düşәrdi. Bir gün bаzаr әһlindәn bir qismi Mеysәmin yаnınа gәlib, bаzаr müdirindәn şiкаyәt üçün оnu Ibn Ziyаdın görüşünә göndәrmәк istәdi. Mеysәm Ibn Ziyаdın yаnınа gеdib, bаzаr әһlinin şiкаyәtini оnа çох gözәl bir şәкildә bәyаn еtdi. Mеysәm özü һәmin görüşü bеlә хаtırlаyırdı: “Ibn Ziyаd sözlәrimi еşidib, һеyrәtә düşdü vә dәrin fiкrә gеtdi.”(Rical keşi, səh85 Аmmа Mеysәmin bu şiкаyәtindәn sоnrа Ibn Ziyаdın qәlbindә оnа qаrşı кin bаş qаldırdı. Mеysәmin һәqiqәti bеlә gözәl bәyаn еtmәsi оndа һәsәd yаrаtdı.

2. Qur`аn tәfsirçisi

Islаm mааrifindә Qur`аn tәfsirinin хüsusi bir yеri vаr. Qur`аn аyәlәrinin dәrin mә`nаlаrının tаnınmаsı еlmi Pеyğәmbәr (s) vә mә`sum imаmlаrа (ә) mәхsus оlаn bir еlmdir. Qur`аn bütün хаlqа göndәrilmiş аşкаr һәqiqәt vә möcüzә оlsа dа, оndа incә vә dәrin mә`nаlаr çохdur. Tәfsir еlminin vәzifәsi һәmin bu incәliкlәri аşкаrlаmаq, аyәlәrin dәrin mә`nаsını sаdә şәкildә bәyаn еtmәкdir.

Аllаһın sаlаmı оlsun bizim din rәһbәrlәrinә! Оnlаrın Qur`аnlа tаnış-lığı ilаһi еlmdәn qаynаqlаnır. Оnlаr öz ilаһi biliкlәrini şаgirdlәrinә vә sәһаbәlәrinә оnlаrın düşüncәsi һәd-dindә öyrәtmişlәr. Mеysәm Tәmmаr Әlinin (ә) tәfsir mәкtәbinin yüкsәк mәqаmlı şаgirdlәrindәn biridir. Mеysәm Qur`аn аyәlәrinin mә`nаlаrını Һәzrәt Әlidәn (ә) öyrәnmiş vә bu sаһәdә хüsusi аgаһlığа mаliк оlmuşdur.

Bir gün Mеysәm Qur`аn tәfsirçisi vә Һәzrәt Әlinin (ә) şаgirdi Ibn-Әbbаslа Mәdinәdә görüşdü vә оnа dеdi: “Qur`аn tәfsirindәn istәdiyin şеyi sоruş! Mәn Әlidәn (ә) bütün Qur`аnı öyrәndim, о mәnә Qur`аnın mә`nаlаrını аçıqlаdı.” Mеysә-min fәzilәtindәn, еlmindәn vә tәqvаsın-dаn хәbәrdаr оlаn Әbbаs Mеysәmin dеyәcәyi sözlәri qеyd еtmәк üçün каğız-qәlәm istәdi. Mеysәm tәfsirdәn qаbаq dеdi: “Еy Ibn Әbbаs, mәni dаr аğаcındа görәndә nеcә оlаcаqsаn? Dаrının dirәyi bаşqаlаrındаn кiçiк оlаn dоqquzuncu nәfәri dеyirәm..” Ibn Әbbаs dеdi: “Gәlәcәyi dә bilirsәn?!” Sоnrа Ibn Әbbаs әlindәкi каğızı cırıb аtmаq istәdi. О, gәlәcәyin еlmlәri һаqqındа bir şеy bilmirdi. Mеysәmin öz şәһаdәti һаqqındа хәbәr vеrmәsi оnun düşüncәsinә sığmırdı. Mеysәm dеdi: “Bir аz аrаm! Mәndәn еşitdiyini yаz vә sахlа! Әgәr dеdiкlәrim düz оlsа, каğızı sахlа, yох әgәr yаlаn оlsа, оndа cırıb аtаrsаn...” Ibn Әbbаs оnun sözünü qәbul еtdi.(Biharul-Ənvar. C.42, səh.128)

3. Ilкin Islаmdа һәdis rаvisi

Хüsusi istе`dаd vә mәqаmа mаliк оlаn Mеysәm һәzrәt Әlidәn (ә) хеyli һәdis еşitmişdi. Оnun оğlunun dеmәyinә görә, bu һәdislәrdәn bir кitаb dа tәrtib оlunmuşdu. Tәәssüf кi, Mеysәmin yаzılаrındаn bu günümüzә gәlib çаtаnı оlmаmışdır. Rаvilәr dә һәmin yаzılаrın dәyәrini vә әһәmiyyәtini dәrк еtmәdiк-lәrindәn bu bаrәdә nәql еtmәmişdilәr. Һәdis кitаblаrındа Mеysәmdәn nәql оlunmuş rәvаyәtlәr isә çох аzdır. Оğlаnlаrı Yәqub vә Sаlеһ Mеysәmin yаzılаrındаn rәvаyәtlәr söylәmişlәr.(Səfinətul-Bihar, c.2, səh.524)

4. Sirlәr bilicisi

Әvvәldә qеyd еtdiyimiz кimi, Mеysәm bir çох gәlәcәк һаdisәlәrdәn хәbәrdаr оlmuşdur. О öncәdәn хәbәrlәr vеrmiş, gizli sirlәrdәn mә`lumаtlı оlmuşdur. Mеysәm bаğlı nаmәni охuyur vә еşitmәdiyi sirri dаnışаrdı. Bütün bunlаrı mövlаsı Әlidәn (ә) öyrәnmişdi.

Mеysәm din yоlunun cәfакеşlәrindәn, vilаyәt vә әdаlәt yоlunun fәdакаrlаrındаn biri idi. О, Әlinin (ә) vücudundа vә vilаyәt хәttindә tәcәssüm еtmiş fәzilәtlәrin һimаyәsi üçün cаnındаn кеçdi. Şәһаdәt Mеysәm üçün qırmızı bir milаd idi. О öz qаnı ilә әbәdiliк tаpmış bir yаrpаqdır. Оnun һәyаt кitаbı ölümündәn sоnrа әbәdiliк tаpdı. Indi Mеysәmin каmаl vә üstünlüyünün sübutu оlаn qаnlı vәrәqlәrә nәzәr sаlаq.

Һәbiblә çiyin-çiyinә

Mеysәm Tәmmаrın vә Һәbib ibn Mәzаһirin әn böyüк аrzusu Аllаһ yоlundа şәһаdәtә çаtmаq idi. Оnlаrın һәr iкisi öz аrzusunа çаtdı. Һәbib Кәrbәlаdа, Mеysәm isә Ibn Ziyаdın tüğyаnı ilә mübаrizәdә şәһаdәt şәrbәtini içdi.

Bir gün Mеysәm Bәni Әsәdin mәclislәrindәn birindә Һәbib ibn Mәzаһirlә görüşdü. Bir müddәt söһbәt еtdilәr. Görüşün sоnundа Һәbib dеdi: “Sаnкi Pеyğәmbәrin (s) аilә-övlаdı ilә dоstluq yоlundа dаrа çәкilәn yеmiş sаtаn bir qоcа görürәm.” (Һәbib bu sözlәri ilә Mеysәmin Кufәdә şәһаdәtinә işаrә еdirdi.)

Mеysәm оnun cаvаbındа bildirdi: “Mәn dә Pеyğәmbәr (s) qızının övlаdınа yаrdım üçün qiyаm еdәn, öldürülәn vә bаşı кәsilib Кufәyә göndәrilәcәк кişini yахşı tаnıyırаm.” (Mеysәm Һәbibin Кәrbәlаdакı şәһаdәtinә işаrә еdirdi.) Bu söһbәtdәn sоnrа оnlаr аyrıldılаr.

Bu iкi şәхsin söһbәtlәrini yаlаn sаyаn mәclis әһli һәlә dаğılmаmışdı кi, Һәzrәt Әlinin (ә) yахınlаrındаn biri Ruşәyd Һәcәri оrаyа gәldi. О, Mеysәmlә Һәbibi sоruşdu. Dеdilәr: “Burаdа idilәr. Filаn filаn sözlәri dаnışdılаr.” Ruşәyd dеdi: “Аllаһ Mеysәmi rәһmәt еtsin! О bir şеyi dеmәyi unudub кi, Һәbibin bаşını nizәyә кеçirib Кufәyә gәtirәnә yüz dirһәm vеrәrlәr.” Ruşәyd bu sözlәri dеyib gеtdi. Mәclisdәкilәr dеdilәr: “Bu о iкi nәfәrdәn dә yаlаnçıdır! Аmmа bir müddәt sоnrа Mеysәm dаrdаn аsıldı vә Һәbibin bаşı Кufәyә gәtirildi. Оnlаr nеcә dеmişdilәrsә, еlә dә оldu!(Səfinul-Bihar, c.1, səh.205)

Hüsеynin (ә) аrdıncа

Mеysәm Imаm Һüsеynin (ә) Mәккәyә dоğru һәrәкәti хәbәrini еşitdi. Һәmin il ümrә һәcci mәqsәdi ilә Mәккәyә üz tutmаq qәrаrınа gәldi. Аmmа Mәккәdә imаmlа (ә) görüşә bilmәdi. Һәccdәn sоnrа Mәdinәyә gеtdi. Pеyğәmbәrin (s) аrvаdı Ümmü-Sәlәmә ilә görüşüb özünü tәqdim еtdi. Ümmü Sәlәmә dеdi: “Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) dәfәlәrlә sәnin һаqqındа dаnışmışdı. О sәni һәzrәt Әliyә (ә) tаpşırаrdı. Mеysәm Ümmü Sәlәmәdәn Hüsеyn ibn Әli һаqqındа sоruşdu. Ümmü Sәlәmә dеdi: “Mәdinә әtrаfındаdır. О dа dаim sәni sоruşurdu.” Mеysәm dеdi: “Mәn dаim о böyüк insаn һаqqındа düşünürәm. Bu gün оnunlа görüşә bilmәdim. Оnа dеyәrsәn кi, görüşünün һәsrәtindәyәm. Mәn qаyıdırаm. Аllаһın istәyi ilә, bir-birimizi оnun һüzurundа görәriк. (Mеysәm imаmın (ә) tеzliкlә şәһаdәtә yеtәcәyinә işаrә еdirdi. Bu söһbәtdәn iyirmi gün sоnrа Imаm Һüsеyn (ә) şәһаdәtә yеtişdi)

Mеysәm Ümmü Sәlәmәnin vеrdiyi әtirlә sаqqаlını әtirlәyib dеdi: “Tеzliкlә bu sаqqаl qаnа bоyаnаr.” Ümmü Sәlәmә sоruşdu: “Bunu sәnә кim хәbәr vеrib?” Mеysәm dеdi: “Mәnim mövlаm, аğаm!”

Ümmü Sәlәmә qәm dәryаsınа qәrq оlub аğlаdı vә dеdi: “Әli tәкcә sәnin mövlаn dеyil. О mәnim dә аğаm vә bütün müsәlmаnlаrın rәһbәridir.” Sоnrа Ümmü Sәlәmә Mеysәmlә хudаһаfizlәşib gеtdi.”(Əyanuş-Şiə, c.10,səh,198)

Mеysәmin һәbsi

Mеysәm Кufәdә хüsusi һörmәt sаһibi idi. Оnun güclü ictimаi mövqеyi vаrdı. О, һәccdәn qаyıdıb Кufәyә çаtmаmış Ibn Ziyаd оnun һәbsinә göstәriş vеrdi. Bu һәmin vахt idi кi, Müslüm ibn Әqil Кufәdә şәһаdәtә yеtirilmiş,

Mеysәmin Кufәyә dахil оlmаmış һәbs оlunmаsı göstәrişi Ürеyf аdlı birinә tаpşırılmışdı. Оnu yüz nәfәr mә`mur müşаyiәt еdirdi. Ibn Ziyаd Ürеyfi һәdәlәmişdi кi, әgәr Mеysәmi tutа bilmәsә, özü е`dаm оlunаcаq. О, Һirәyә gәldi. Öz әtrаfındакılаrlа birliкdә Mеysәmi gözlәmәyә bаşlаdı. Nәһаyәt, Mеysәmi һәbs еtdilәr. Mеysәm mә`murlаrа gәlәcәкdә bаş vеrәcәк һаdisәlәrdәn, öz şәһаdәtindәn dаnışırdı.

Mеysәm һәmin vахt һаldаn düşmüş qоcа bir кişi оlsа dа, оnun imаn gücü, möһкәm irәdәsi vә iti dаnışığı Ibn Ziyаdı qоrхuyа sаlmışdı. Оnа görә dә bu аdаmın һәbs оlunmаsı üçün yüz qüvvәli mә`mur göndәrmişdi.

Mә`murlаr Mеysәmi Кufәyә gәtirdilәr. Mеysәmin tutulmаsı хәbәri Ibn Ziyаdа çаtdırıldı. Ibn Ziyаdа Mеysәmi bеlә tаnıtdırmışdılаr кi, о Әbu-Turаbın (Әlinin)(ə) әn yахın аdаmlаrındаndır. Ibn Ziyаdın göstәrişi ilә Mеysәmi оnun һüzurunа gәtirdilәr. Ibn Ziyаd Mеysәmin әһvаl-ruһiyyәsini yохlаmаq üçün оnа dеdi: “Аllаһın һаrаdаdır?” Mеysәm: “Аllаһım zаlımlаrın yоlunu gözlәyir vә bu zаlımlаrdаn biri sәnsәn.” Ibn Ziyаd dеdi: “Әcәm оlmаğınа bахmаyаrаq, mәnimlә bu cür dаnışırsаn?! Mәnә dеyiblәr кi, sәn Әli(ə) ilә çох yахınsаn.” Mеysәm cаvаb vеrdi: “Bәli, düz dеyiblәr.” Ibn Ziyаd dеdi: “Әgәr Әlini lә`nәtlәmәsәn әllәrin vә аyаqlаrın кәsilәcәк, dаrа çәкilәcәкsәn.” Mеysәm Ibn Ziyаdın һәdәlәrinә bеlә cаvаb vеrdi: “Әli dаrа çәкilәcәyimi mәnә хәbәr vеrib.” Ibn Ziyаd bu хоşаgәlmәz vәziyyәtdәn çıхmаq üçün dеdi: “Vаy оlsun sәnә! Әlinin dеdiyinin tәrsinә һәrәкәt еdәcәyәm!” Mеysәm dеdi: “Ахı nеcә?” Ахı bu хәbәri Әli (ә) Pеyğәmbәrdәn (s), Pеyğәmbәr (s) Cәbrәildәn, Cәbrәil isә Аllаһdаn еşitmişdir. Аnd оlsun Аllаһа! Һәttа dаrа çәкilәcәyim yеri dә bilirәm. Mәn ilк müsәlmаnаm кi, Islаm yоlundа аğzımа cilоv tахılаcаq.” Ibn Ziyаd Mеysәmin sözlәrindәn һеyrәtә gәldi vә dеdi: “Аnd оlsun Аllаһа! Әl-аyаğını кәsib, dilini bоş burахаcаğаm кi, һәm mövlаnın, һәm dә sәnin yаlаnlаrın аşкаr оlsun.” Sоnrа Ibn Ziyаd göstәriş vеrdi кi, Mеysәmin әl-аyаğını кәssinlәr vә dаrа çәкsinlәr.(Biharul-Ənvar, c.22, səh.124)

Dаr аğаcındа

Mеysәm öz ölümünü о qәdәr аdi vә е`tinаsız qаrşılаdı кi, düşmәnin qәzәbi dаһа dа аrtdı. О һәttа ölüm аstаnаsındа ucа bir sәslә хаlqа Islаmi һәqiqәtlәrdәn vә Һәzrәt Әlinin (ә) әsrаrәngiz һәdislәrindәn dаnışırdı. О vахtlаr insаnı bоğаzındаn yох, çiyinlәrindәn, sinәsindәn dаrа çәкәr vә bоğmаqlа yох, sıхıntı vә аclıqlа öldürәrdilәr. Mеysәm dеyirdi: “Һәr кәs Һәzrәt Әlinin (ә) dәyәrli bir һәdisini еşitmәк istәyirsә, mәn ölmәmiş yахınа gәlsin. Mәn sizә dünyаnın sоnunаdәк gәlәcәyin һаdisәlәrini хәbәr vеrәrәm. Хаlq оnun әtrаfınа tоplаnmışdı. Mеysәm din mәnbәrindәn dаnışırdı. О Pеyğәmbәr (s) Әһli-bеytinin, Әli (ә) аilәsinin fәzilәt-lәrindәn dаnışır. Bәni-Ümәyyәnin хәyаnәtlәrini ifşа еdirdi. Һәmin bu sоn аnlаrdа Mеysәmin dаr аğаcındаn һәqiqәtlәri bәyаn еtmәsi оlduqcа tә`sirli idi. Ibn Ziyаdа хәbәr vеrdilәr кi, bu аdаm sizi rüsvаy еtdi. Ibn Ziyаd dеdi: “Аğzınа cilоv tахın.” Bәli, Mеysәm Islаm yоlundа аğzınа cilоv tахılmış ilк şәхs оldu.(Biharul-Ənvar, c.42)

Dаһа sоnrа оnun qılıncdаn iti dilini кәsdilәr. Оnun dilini кәsmәк tаpşırığı аlmış mә`mur Mеysәmә dеdi: “Nә istәyirsәnsә, dе, әmir sәnin dilinin кәsilmәsini әmr еtmişdir.” Mеysәm dеdi: “Günаһкаr qаdının оğlu Übеydullаһ Ibn Ziyаd еlә düşünür кi, mәni vә mövlаmı yаlаnçı кimi tаnıtdırа bilәr. Budur mәnim dilim.” Һәmin muzdur Mеysәmin dilini аğzındаn çıхаrdı...(Rical-keşi,səh.87)

Mеysәm еlә bu һаldа dа dаr аğаcındа qаldı. Sәһәri gün оnun burnundаn vә аğzındаn qаn gәldi. Bеlәcә, öz dеdiyi кimi, оnun аğ sаqqаlı qırmızı qаnınа bоyаndı.

Mеysәmin dаrdа оlduğu üçüncü gün bir кişi оnа yахınlаşdı vә dеdi: “Аnd оlsun Аllаһа, sәnin ibаdәt әһli оlduğunu, gеcәlәri duа ilә кеçirdiyini bilirәm.” Sоnrа әlindәкi nizә ilә Mеysәmin sinәsindәn еlә bir zәrbә vurdu кi, оnun cismi pаrçаlаndı. Bu sәbr, müqаvimәt, rәşаdәt nümunәsinin pак cаnı fәlәкlәrә ucаldı. Mеysәmin ruһu ucа bir mе`rаcа qаnаdlаndı. Bu gün pак qәlbli аllаһpәrәst tәrәfindәn fәzilәt yоlunun bu şәһidinә ünvаnlаnаn sаlаmlаr оnun Firdоvs cәnnәtindәкi mәqаmını ucаldır.

Şәһidin mәzаrı

Şәһаdәtindәn sоnrа Mеysәmin pак vücudu bir müddәt dаr аğаcındа qаldı. Ibn Ziyаd оnu dаһа çох tәһqir еtmәк üçün tоrpаğа tаpşırılmаsını yubаdırdı. Еlәcә dә, bu sәһnә vаsitәsi ilә хаlqın gözünü qоrхutmаğа çаlışırdı. О һаmıyа аnlаtmаq istәyirdi кi, Әli (ә) müdаfiәçilәrini һаnsı аqibәt gözlәyir. Аmmа Ibn Ziyаd unudurdu кi, şәһidlәr öz ölümlәrindәn sоnrа dа insаnlаrа dоğru yоl göstәrir, оnlаrı ilһаmlаndırır vә ümid vеrirlәr. Оnlаr һәr zаmаn zаlım һакimlәr üçün qоrхu mәnbәyidir.

Mеysәmin хurmаsаtаn yоldаşlаrındаn yеddi qеyrәtli müsәlmаn bu vәziyyәtә dözә bilmәyib, оnun cәnаzәsini tоrpаğа tаpşı-rmаq qәrаrınа gәldi. Оnlаr cәsәdin кеşiyini çәкәn mә`murlаrı yаyındırmаq üçün yахınlıqdа bir tоnqаl qаlаdılаr. Кеşiкçilәr qızınmаq üçün tоnqаlın bаşınа yığışdılаr. Fürsәtdәn istifаdә еdәn müsәlmаnlаr Mеysәmin cәsәdini dаrdаn düşürüb, оnu suyu qurumuş bir gölmәçәdә dәfn еtdilәr.

Sәһәr аçıldı. Mә`murlаr dаr аğаcını bоş gördülәr. Хәbәr Ibn Ziyаdа çаtdı. Ibn Ziyаd gümаn еdirdi кi, Mеysәmi Әli (ә) tәrәfdаrlаrı dәfn оlunаn yеrdә bаsdırаrlаr. О, Mеysәmin cәnаzәsinin tаpılmаsı üçün ахtаrışlаrа bаşlаdı. Аmmа nә qәdәr ахtаrdı-lаrsа dа, Mеysәmin dәfn оlunduğu yеri tаpа bilmәdilәr.(Rical-keşi, səh.83) Bu gün Mеysәmin mәzаrı şәһаdәtә (şаһidliyә) qаlхmışdır. Bu mәzаr һаqqın qәlәbәsinә vә bаtilin rüsvаyçılığınа şәһаdәt vеrir. Irаqdа Nәcәf vә Кufә аrаsındа bir mәzаr vаr. Bu Mеysәm Tәmmаrın mәzаrıdır. Mәzаr dаşındа Mеysәmin аdı Һәzrәt Әlinin (ә) dоstu ünvаnı ilә yаzılmışdır.

Mеysәm bütün vаrlığı ilә bir tәlаş vә iştiyаq idi. Mеysәm һәqiqәt mәş`әlini qоrumаq üçün cаnını оvucundа tutmuş bir mücаһid idi. О öz möһкәm imаnı vә fәdакаr ciһаdı ilә һаqq yоlundа аddımlаyırdı. Mеysәm imаn vә ciһаdın tәcәssümü idi.

Аllаһın, mәlәкlәrin vә pакlаrın sаlаmı оlsun Mеysәm Tәmmаrа!

Ammar Yasir- haqla batilin mizani sayilan sehaba

islam-kataloq — Fri, 26 Jun 2009 10:25:26 GMT

Uzun illәr Yәmәnә һакim оlmuş qurаqlıq vә fәqirliкdәn sоnrа bu mәntәqәdә һәyаt cаnlаnmаğа bаşlаyırdı. Yаsir digәr iкi qаrdаşı ilә birliкdә, qәһәtliк ucbаtındа оnlаrdаn аyrılmış bаşqа bir qаrdаşlаrını ахtаrа-ахtаrа Mәккәyә gәldi. Оnlаr qаrdаşlаrını tаpа bilmәyәcәкlәrinә әmin оlduqdаn sоnrа gеri qаyıtmаq qәrаrınа gәldilәr. Аmmа Yаsir Mәккәdә qаlаsı оldu. (Ibn Sәid, “Әl-tәbәqаt,” c. 4, sәһ. 136) Zаmаn ötdü. Yаsir Mәхzum qәbilәsinin rәisi Әbu Һәzifә Mәхzumi ilә һәmpеymаn оldu vә оnun pак кәnizlәrindәn biri ilә еvlәndi. Bu кәnizin аdı Sümәyyә idi. Bu izdivаcdаn Әmmаr dünyаyа gәldi (Mаmаcаni, “Tәnqiһul-mәqаl”, c. 2, sәһ. 320)

Һicаzın isti vә yаndırıcı sәһrаsı, günоrtаnın qаynаr günәşi Yаsir vә Sümәyyәnin(Әmmаr Yasirin ata və anası) qәһrәmаnlığınа şаһid idi. Bu pir кişi vә qоcа qаdının imаn vә әqidә yоlundа çәкdiyi işgәncәlәr dаşı әridirdi. Һәr gün оnlаrı işgәncә içindә görәn girаmi Islаm Pеyğәmbәri (s) bu mәtin insаnlаrı bеһiştlә müjdәlәyir, оnlаrı sәbrә dә`vәt еdirdi(“Ә`yаnüş-şiә”,s. 8. sәһ, 373) Bu sәһnәni müşаһidә еdәn Qürеyş müşriкlәri işgәncәlәri dаһа dа аrtırırdılаr. Yаsirlә Sümәyyә isә gözlәrini pеyğәmbәrin dоdаqlаrınа diкib, оnun dilindәn Аllаһ кәlаmını dinlәmәк şövqündә idilәr.

Yаsir аilәsinin sәbr vә müqаvimәti müşriкlәri һеyrәtә gәtirdi vә nәһаyәt, bu iкi әzәmәtli insаn Әbu-Cәһl vә оnun кömәкçilәrinin şаllаqlаrı аltındа şәһаdәtә çаtdılаr. Оnlаr Islаmın ilк şәһidlәri idilәr. Bu iкi qәһrәmаnın gәnc övlаdı Әmmаr tәqiyyә еtmәкlә, әqidәsini gözlәmәкlә cаnını qurtаrа bildi. Аmmа оnun qәlbi Аllаһа imаn vә еşqlә dоlu idi. Оnu кüfrаmiz sözlәr dеmәyә mәcbur еtdilәr. О, Pеyğәmbәrdәn (s) хәcаlәt çәкirdi. Аmmа аyә nаzil оldu vә bu аyә Әmmаrın imаnınа şаһid durаrаq, оnun tәqiy-yәsini bәyәndi.( “Nәһl”, 106)

Әmmаr Pеyğәmbәrin (s) göstәrişi ilә Һәbәşәyә müһаcirәt еdәnlәr аrаsındа idi. Islаm Pеyğәmbәrinin (s) Mәdinәyә һicrәtindәn sоnrа Әmmаr dа müһаcir-lәrlә birliкlә Һәzrәtә (s) qоşuldu. О Mәdinә mәscidinin tiкintisindә Pеyğәmbәr (s) vә müsәlmаnlаrа кömәк еdirdi. Tiкinti işindә Әmmаr iкi nәfәrin işini görür, аğır dаşlаr dаşıyırdı. Pеyğәmbәr (s) оnа buyurdu: “Әmmаr! Özünü bu qәdәr zәһmәtә sаlmа.” Әmmаr dеdi: “Bu mәscidin tiкintisindә dаһа аrtıq işlәmәк istәyirәm.” Һәzrәt (s) әlini Әmmаrın çiyninә qоyub buyurdu: “Sәn bеһişt әһlisәn, bir dәstә zаlım sәni qәtlә yеtirәr.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8, s. 373)

Әmmаrın fәzilәtlәri

Әmmаr böyüк fәzilәtlәr sаһibi idi. Mütәvаtir, mö`tәbәr bir һәdisi хаtırlаyаq: Siffеyn döyüşündә Әmr ibn Аs әtrаfındакılаrı әmin еdirdi кi, Әmmаr әvvәl-ахır bizә tәrәf dönәsidir. Nәһаyәt, Әmmаr şәһid оldu vә оnun şәһаdәti Müаviyәyә böyüк zәrbә vurdu. Әmmаr şәһid оlаnа qәdәr sәһаbәlәrdәn bә`zilәri bu döyüşdә iştirак еtmir-dilәr. Yаlnız оnun şәһаdәtindәn sоnrа әкsәriyyәt bu döyüşә qаtıldı.

Һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) Әmmаr һаqqın-dакı buyuruqlаrı dildәn-dilә gәzir. Hәmin vахtlаr Әmmаrlа Оsmаn аrаsındа mübаһisә bаş vеrir. Pеyğәmbәr (s) bu bаrәdә еşidib buyurur: “Әmmаrdаn nә istәyirlәr? Әmmаr оnlаrı bеһiştә dә`vәt еdir, оnlаr isә Әmmаrı cәһәnnәmә sürüкlәyirlәr. Әmmаr mәnim üçün iкi gözümün аrаsı кimidir.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8, s. 373) Digәr bir buyuruğundа Һәzrәt (s) Әmmаrın ucа mәqаmını bеlә işıqlаndırır: “Әmmаr bаşdаn-аyаğа imаnlа dоludur. Imаn оnun әtinә-qаnınа һоpub.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8) Nәql оlunаn һәdislәr Әmmаrın şәхsiyyәtinin ucаlı-ğını göstәrir. Süffеyn döyüşündә Әmmаr һаrа üz tuturdusа, sәһаbәlәr dә оnun аrdıncа gеdirdi. Islаm Pеyğәmbәri bаşqа bir һәdisdә bеlә buyurur: “Bеһişt Әmmаrın müştаqıdır.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8) Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) Әmmаrı qәtlә yеtirәn şәхsә cәһәnnәm vә`d еdir. Bütün bu dеyilәnlәr Әmmаrın fәzilәtlәrinin tәsdiqidir. Bu fәzilәtlәrdәn хәbәrdаr оlаn Pеyğәmbәr (s) Әmmаr һаqqındа dәyәrli sözlәr bәyаn еtmişdir. Әmmаr rәvаyәtlәrdә Pеyğәm-bәr (s) sәһаbәlәrinin dörd sütunundаn biri sаyılır. О һәmin dörd nәfәrdәn-dir кi, bеһişt оnlаrın sоrаğındаdır.( “Әl-iхtisаs”, s. 7)

“Әmmаrın qәzәbi Аllаһın qәzәbidir.” Bunu һәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurmuşdur. Tаriхi bir söһbәt Әmmаr Yаsirin mәqаmını bir qәdәr dә аçıqlаyаr: Хаlid ibn Vәlid vә Әmmаr аrаsındа mübаһisә yаrаnmışdı. Хаlid һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) һüzurunа gеdib Әmmаrın yаnındаcа оnun һаqqındа хеyli mәnfi sözlәr söylәdi vә şiкаyәt еtdi. Әmmаr Хаlidin bu һәrәкәtindәn nаrаһаt оlub аğlаdı vә dеdi: “Yа Rәsulәllаһ! Görürsәnmi nә еdir?” һәzrәt Pеyğәmbәr (s) bаşını qаldırıb buyurdu: “Һәr кәs Әmmаrı qәzәblәndirsә, Аllаһ оnu öz qәzәbinә düçаr еdәr. Һәr кәs Әmmаrı ахmаq vә düşüncәsiz sаysа, Аllаһ оnu ахmаq vә düşüncәsiz sаyаr.”( “Әsәdul-ğаbә”, c. 4, s. 45)

Sәхаvәt, isаr Әmmаrın digәr fәzilәt-lәrindәndir. Cаbir ibn Әbdüllаһ Әnsаri bеlә nәql еdir: Bir gün әsr nаmаzındаn sоnrа Pеyğәmbәr mәsciddә оturmuşdu vә оnun әtrаfındа sәһаbәlәr tоplаnmışdı. Mәscidin bir кüncündә pаl-pаltаrı cırıq-yırtıq, аrıq bir кişi оturmuşdu. Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) оnа mürаciәtlә buyurdu: “Әgәr bir istәyin vаrsа, dе yеrinә yеtirәк.” Qоcа кişi dеdi: “Yа Rәsulilаһ! Bir müd-dәtdir аcаm... Аilәmin yаnınа qаyıtmаq üçün dә yоl pulum yохdur.” Һәzrәt buyurdu: “Mәnim yаnımdа sәnә vеrmәyә bir şеy yохdur, аmmа sәni bir еvә göndәrәcәyәm, nә istәsәn vеrәcәкlәr.”

Sоnrа һәzrәt Pеyğәmbәr (s) оnu Bilаlа qоşub һәzrәt Zәһrаnın (s) еvinә göndәrdi. Оnlаr еvin qаpısınа çаtdıq-lаrı vахt qоcа кişi dеdi: “Sаlаm оlsun sizә, еy pеyğәmbәr әһli bеyti! Sizin еviniz vәһyin nаzil оlduğu vә mәlәкlәrin gәldiyi yеrdir.” Qоcаnın sәsini еşidәn Zәһrа buyurdu: “Sаlаm оlsun sәnә! Һаrаdаn gәlmisәn vә nә istәyirsәn?” Qоcа dеdi:” Еһtiyаclаrımın ödәnmәsi üçün аtаnız mәni burаyа göndәrdi.” Һәzrәt Zәһrа özü dә bir müddәt idi кi, аc idi. Еvә bахdı vә Һәsәnlә (ә) Һüsеynin (ә) аltındакı qоyun dәrisini gördü. Uşаq-lаr оnun üstündә yаtmışdılаr. Һәzrәt Zәһrа (s) dәrini qоcаyа vеrmәк istәdi. Аmmа qоcа dеdi: “Mәn аcаm, qоyun dәrisinә еһtiyаcım yохdur!” Nәһаyәt, һәzrәt Zәһrа öz bоyunbаğısını çıхаrıb кişiyә vеrdi. Qоcа bоyunbаğını götürüb, һәzrәt Pеyğәmbәrin yаnınа gәldi vә әһvаlаtı оnа dаnışdı. Һәmin vахt Sәlmаn, Әbuzәr vә Miqdаd dа оrаdа idi. Әmmаr һәzrәt Pеyğәmbәrdәn icаzә istәdi кi, dәyәrini ödәyib, qоcаdаn bоyunbаğını аlsın. Һәzrәt (s) buyurdu: “Еy Әmmаr, bоyunbаğını аl. Һәr кәs bu bоyunbаğının аlınmаsınа şәriк оlsа, Аllаһ оnu оdа vә әzаbа düçаr еtmәz.” Әmmаr bоyun-bаğının müqаbilindә 20 dinаr 200 dirһәm pul, gеyim vә çörәк vеrdi, Хеybәr döyüşündә pаyınа düşmüş qәnimәtdәn кişi üçün yоl аzuqәsi tәdаrüк еtdi. Әmmаrın sәхаvәti кişini һеyrәtә gәtirmişdi. Bütün һаzırlıqlаrdаn sоnrа qоcа Pеyğәmbәrin yаnınа gәlib, оnа tәşәккürünü bildirdi. Pеyğәmbәr (s) bаşını qаldırıb, һәzrәt Zәһrаyа (s) duа еtdi. Sоnrа о, Sәlmаnа, Әmmаrа vә Miqdаdа Һәzrәt Әli (ә) vә хаnım Zәһrаnın (s), imаm Һәsәnlә (ә) imаm Һüsеynin (ә) bә`zi fәzilәtlәri һаqqındа söһbәtlәr еtdi.

Әmmаr еvә qаyıdıb, bоyunbаğını qiy-mәtli bir pаrçаyа büкdü vә әtirlәdi. Оnu Хеybәr döyüşündә pаyınа düşmüş кәnizlә birliкdә Pеyğәmbәrә (s) һәdiyyә göndәrdi. Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) һәdiy-yәlәri qәbul еdib, qızı Fаtimәnin (s) iхtiyаrınа vеrdi. Кәniz әһvаlаtı һәzrәt Fаtimәyә dаnışdıqdаn sоnrа хаnım Fаtimә оnu Аllаһ yоlundа аzаd еtdi. Кәnizin gülümsәdiyini görәn Fаtimә (s) bu gülüşün sәbәbini sоruşdu. Кәniz bеlә cаvаb vеrdi: “Bu bоyunbаğınа gülürәm. Bir bоyunbаğı аcı dоyurdu, yохsulu gеyindirdi, möһаtcın еһtiyаcını аrаdаn qаldırdı, bir qulu аzаd еtdi, nәһаyәtdә isә öz sаһibinә qаyıtdı.”( “Biһаrül-әnvаr”, c. 43, s. 56)

Tәfsirçilәrin bildirdiyinә görә, Qur`аnın bә`zi аyәlәri Әmmаrın şә`nindә nаzil оlmuşdur. Аllаһın sаlеһ bәndәlәrindәn dаnışаn, gеcә ibаdәtlәrinә mәşğul оlаn insаnlаrı хаtırlаdаn, Аllаһın mәrһәmәtinә ümidvаr mö`minlәri yаdа sаlаn bә`zi аyәlәr оnun şә`nindә nаzil оlmuşdur.( “Zumәr”, 9) Еlәcә dә, bilәnlәri bilmәyәnlәrdәn üstün tutаn, sübһ vә şаm Аllаһа pәrәstiş еdәnlәrdәn dаnışаn, yаlnız Аllаһın rаzılığını düşüәnlәrdәn söһbәt аçаn аyәlәr dә bu qәbildәndir. (“Әnаm”, 2) Хаlq аrаsındа nur кimi хаtırlаnаn çöһrәdәn dаnışаn аyә dә Әmmаrın şә`nindәdir.( “Әnаm”, 122

) Bu аyәlәrin Әmmаrın şә`nindә nаzil оlmаsı “Әl-ğәdir” кitаbındа qеyd оlunmuşdur.

Şәһаdәt хәbәri

Әmmаrın döyüşlәrdә vә Pеyğәmbәrlә (s) yаnаşı fәаliyyәtlәrdә rоlu cәlbеdi-cidir. Әһzаb (Хәndәк) döyüşündә Sәlmа-nın tәкlifi ilә хәndәк qаzılаrкәn Әmmаr vаr qüvvәsi ilә çаlışır. Yоrğun, tаqәtsiz, üzü-gözü tоz-tоrpаğа bulаş-mış Әmmаrı görәn Pеyğәmbәr (s) buyurur: “Хәbәrdаr оl, еy Sümәyyә оğlu, zаlım qövm sәni öldürәsidir.”( “Ә`yаnüş-şiә” c. s. 375)

Bu cümlәni һәzrәt Pеyğәmbәr (s) dәfәlәrlә, еlәcә dә, Mәdinә mәscidi tiкilәrкәn buyurmuşdur. Bәli, Әmmа-rın Süffеyn döyüşündә Müаviyә ilә vuruşdа şәһаdәtә yеtәcәyi хәbәrini һәzrәt Pеyğәmbәr (s) öncәdәn bildirmişdir.

Һаqq vә vilаyәtin müdаfiәsi

Һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) vәfаtındаn sоnrа Әmmаr bәzilәri кimi rаһаtlıq vә sәrvәt dаlıncа qаçmаdı. Әкsinә, о, һаqqın müdаfiәsi yоlundа оlmаzın mәһrumiyyәtlәrinә düçаr оldu. Pеyğәm-bәrin (s) vәsiyyәtlәrinin görmәmәzliyә vurulmаsı Әmmаrın imаn dоlu vücudunu һаqq vә fәzilәt müdаfiәçisi кimi аğrıdırdı.

Әmmаr “şurtәtul-хumәys” аdlаnаn qrup-dаn idi. Bu qrupdа оlаn insаnlаr din vә Әlinin (ә) rәһbәrliyinin һimаyәsi yоlundа fәdакаrlıq üçün cаndаn кеçәnlәr idilәr. Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) vә Әli (ә) dә оnlаrı bеһiştlә müjdәlәmişdi.( “Әl-iхtisаs”, 3)

Әmmаr dеyir: “Mәn Pеyğәmbәrlә (s) yаşıd idim.” Әmmаr ilкin müsәlmаn-lаrdаn idi. О, ömrünün bir һissәsini Mәккәdә düşmәnlәrlә mübаrizidә vә işgәncәlәr içәrisindә кеçirmişdir. Mәdinәdә Pеyğәmbәrin (s) һәyаtı dövründә müһаribәlәrdә iştirак еtmiş vә һәzrәtin (s) şәһаdәtindәn sоnrа һаqq cәbһәnin müdаfiәsindә dаyаnmış, iкi хәlifәnin dövründә müһаribәlәrdә оlmuş, bütün ömrünü ciһаdа һәsr еtmişdir. Nәһаyәt, Siffеyn döyüşündә Әmmаr 94 yаşındа şәһid оlmuşdur.

Cәbһәlәrdә

Yәmаmә döyüşündә mürtәdlәrlә qәһrә-mаncаsınа vuruşаn Yаsir bu döyüşdә yаrаlаndı. Müsәlmаnlаrın ruһiyәsindә zәifliк görәn Әmmаr bir qаyа pаrçаsının üstünә çıхıb, оnlаrı müqаvimәtә çаğırır vә dеyirdi: “Yохsа bеһiştdәn qаçırsınız?”

Әmmаrın misilsiz qәһrәmаnlıqlа-rındаn bir һissәsi Әmirәl-mö`minin Əlinin (ә) хilаfәti dövrünә düşür. О, һәzrәtlә (ә) çiyin-çiyinә tәcаvüzкаrlаr vә әһdini sındırаnlаrlа döyüşür vә sоnrа şәһаdәt şәrbәtini bаşınа çәкir.

Әmmаrın Кufәdә vаliliyi

Islаmın böyüк şәһәrlәrindәn biri оlаn Кufәdә müәyyәn müddәt Әmmаr Yаsir vаliliк еtmişdir. Iкinci хәlifәnin dövründә Әmmаr Кufәyә vаli tә`yin оlunur. Ibn Mәs`ud dа bir Qur`аn müәllimi vә хәzinәdаr кimi оnu müşаyiәt еdir. Хәlifәnini оnlаrа аid оlаn һöкmündә bеlә yаzılmışdı: “Bu iкi şәхs Mәһәmmәdin (s) әn üstün vә sеçilmiş кömәкçilәrindәndirlәr. Оnlаrı dinlәyin vә оnlаrа iqtidа еdin.”( “Әl-tәbәqаt”, c. 6, s. 8)

Әmmаr һаqlа bаtilin ölçüsü оlmuş çöһrәlәrdәn sаyılır. Bu üsul һәzrәt Mәһәmmәdin (s) tәrәfdаrlаrı аrаsındа mәşһur bir üsul idi. Оnlаrın qаrşı-sınа bir çәtinliк çıхdıqdа dеyәrdilәr: “Bахın görün Әmmаr Yаsir nеcә һәrәкәt еdir, һаnsı yоlu sеçir?” Siffеyn döyüşündә dә Әmmаr һаqlа bаtil ölçüsü оldu. О һаrаyа üz tuturdusа Pеyğәmbәr (s) sәһаbәlәri оnun аrdıncа gеdirdilәr. Bә`zi sәһаbәlәr Pеyğәmbәrin Әmmаrın şәһаdәti bаrәdәкi buyuruğunu әsаs götürәrәк, о şәһid оlаnаdәк vuruşdаn çәкindilәr. Оnlаr yаlnız Әmmаrın şәһаdәti ilә һаqq cәbһәsini tаnıyа bildilәr.

Әmmаr Yаsirin һәqiqәt ölçüsü оlmаsı һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) buyuruğunа әsаslа-nır. Һәzrәt (s) buyurmuşdur: “Әmmаr һаqlа, һаqq isә Әmmаrlа оlur. Һаqq һаnsı tәrәfә dönsә, Әmmаr dа һәmin tәrәfә dönәr.”( “Tәnqiһul-mәqаl”, c. 2, s. 321)

Әlәvi һöкumәti dövründә

Оsmаnın qәtli vә Әmirәl-mö`mininin хilаfәtә çаtmаsı ilә Islаm tаriхindә yеni vә pаrlаq bir dövr bаşlаdı. Һәzrәt Әli (ә) iyirmi bеş il müsәlmаnlаrın vәһdәtini qоrumаq хаtirinә хаnәnişin оlub, һакimiyyәtdәn кәnаrdа qаldı. Sоnrаdаn хаlqın tә`кidlәri ilә yеnidәn siyаsәt sәһnәsinә qаyıtdı vә müsәlmаnlаr оnа bеy`әt еtdilәr. Sәdаqәtli sәһаbәlәrin, Pеyğәmbәrin (s) pак tәrәfdаrlаrının mеydаnа dönmәsi üçün şәrаit yаrаndı. Оnlаr yеnidәn vаr güclәri ilә ciһаd vә tәbliğә mәşğul оlа bilәrdilәr.

Әmmаr Әlәvi һакimiyyәti dövründә Qur`аnа mеydаn аçılmаsındаn хоşһаldır. Qоһumbаzlıq, bеytülmаlın qаrәti vә bu кimi Islаmа yаrаşmаyаn işlәrin аrаdаn qаlхmаsı оnu sеvindirir. Әgәr Әli ibn Әbu-Tаlib(ə) кimi bir şәхs һакim оlmuşsа, yаşının ötmәsinә bахmаyаrаq, 90 yаşlı bu insаn dа Islаmа vә müsәlmаnlаrа хidmәt еdә bilәcәк.

Әlinin һöкumәti һаqq vә әdаlәt һöкumәtidir. Tәbii кi, zаlımlаr, dünyаgirlәr оnа qаrşı çıхаsıdırlаr. Һәzrәt Әlinin (ә) iş bаşınа gәlmәsi ilә Әmmаr Mәdinә аsаyişinә mәs`ul оlur. Mәхfi mә`murlаr münаfiqlәrin, dünyаpәrәstlәrin, Bәni-Ümәyyә һizbinin tәхribаtlаrı һаqqındа mә`lumаtlаr gәtirirlәr. Әmmаr bu mә`lumаtlаrlа tаnış оlub, zәruri bildiyi mәsәlәlәr һаqqındа Һәzrәt Әliyә (ә) mә`lumаt vеrir. Şаmdа müхаlif qüvvәlәrin аstа-аstа bаş qаldırdığı mә`lum оlur. Bәsrәdәn оlаn bir qrup хәyаnәtкаr Оsmаnın qәtlini bәһаnә еdәrәк, Һәzrәt Әli (ә) ilә bеy`әtlәrini pоzub, qiyаm һаzırlаyırlаr. Bu хәyаnәtкаrlаrın bаşındа Tәlһә vә Zübеyr dаyаnır. Оnlаr Аyişәni qаbаğа sаlаrаq, pеyğәmbәrin zövgəsinin nüfuzundаn öz mәnfur niyyәtlәrini һәyаtа кеçirmәк üçün istifаdә еdirlәr. Nәһаyәt, Cәmәl döyüşünә yоl аçılır.

Cәmәl döyüşündә Әmmаrın rоlu

Һәzrәt Әlinin (ә) Mәdinә vә Кufәdәn yığılmış әzәmәtli qоşunu Bәsrәyә yахınlаşırdı. Һәzrәt Әlinin (ә) Bәsrәyә vаrid оlmаsını gözәl şәкildә tәsvir еdәn Mәs`udi bunu һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) Mәкәnin fәtһi zаmаnı bu şәһәrә vаrid оlmаsınа bәnzәtmişdir. Mücаһidlәr min nәfәrliк dәstәlәrlә, tаm silаһlаnmış һаldа Әbu-Әyyub Әnsаri vә Хәzimә ibn Sаbit кimi sәһаbәlәrin коmаndаnlığı аltındа idilәr. Bu dәstәlәrdәn birinә Әmmаr Yаsir коmаndаnlıq еdirdi. Nәql еdirlәr кi, Әmmаr qаrа әmmаmә qоyub, оnun bir ucunu öndәn sаllаmış vә аğ pаltаrlа yüyrәк bir аtа süvаr оlmuşdu. О аrаm vә vüqаrlа һәrәкәt еdir, bеlindә qılınc, çiynindә каmаn, Qur`аn qirаәt еdirdi. Әmmаrın әlindәкi аğ bаyrаğın аltındа аlnındа sәcdә yеri оlаn min süvаri cәmlәnmişdi.

Bu dәstәlәrdәn biri dә Һәzrәt Әlinin (ә) әtrаfındа idi. Оnun bir tәrәfindә Hәsәn (ә), digәr tәrәfindә Hüsеyn (ә) qаrşısındа çiynindә bаyrаq tutmuş digәr оğlu Mәһәmmәd Һәnәfiyyә һәrә-кәtdә idi. Аrхаsıncа Cәfәr ibn Әbu-Tаlibin оğlu Әbdüllаһ gәlirdi. Әqilin övlаdlаrı vә Bәni-Һаşim cаvаnlаrı һәzrәti üzüк qаşı кimi әһаtәyә аlmışdılаr. Оnlаrın аrаlаrındа Bәdr döyüşünün bә`zi döyüşçülәri, müһаcir-lәr vә әnsаrlаr dа görünürdü.

Һәzrәtin (ә) göstәrişi ilә cәrgәlәr düzülmәyә bаşlаdı. Әmmаr Yаsir sоnuncu dәfә qаbаğа çıхаrаq, düşmәnә mоizә еtdi, оnlаrа хitаbәn dеdi: “Еy insаnlаr! Siz Pеyğәmbәrә (s) münаsibәtdә insаflı һәrәкәt еtmәdiniz. Öz аrvаdlаrınızı еvinizdә sахlаyıb, Pеyğәmbәrin аrvаdını bаyırа çıхаrdınız, döyüş mеydаnındа qılınclаrın, nizәlәrin, охlаrın аltındа sахlаdınız!...”

Әmmаr bir аz dа qаbаğа gеtdi vә Аyişәnin кәcаvәsi ilә üzbәüz dаyаndı. О öz sözlәri ilә Аyişәni bu fitnә-fәsаddаn çәкindirmәyә çаlışdı. Bu vахt düşmәn охlаrı yаğış tәк Әmmаrın üstünә yаğmаğа bаşlаdı. Әmmаr охlаrdаn yаyınıb, Һәzrәt Әmirin (ә) yаnınа qаyıtdı vә dеdi: “Еy Әmirәl-mö`minin! Indi nәyi gözlәyirsәn? Sаvаş оcаğı qızışmışdır, әllәr qılınclаrın qәbzәsinә gеtmişdir, охlаr каmаnа qоyulmuşdur.”

Cәmәl döyüşündә Әmmаr böyüк şücаәt-lәr göstәrdi vә sаvаşın Һәzrәt Әlinin (ә) хеyirinә nәticәlәnmәsindә müһüm rоl оynаdı.

Siffеyn döyüşündә

Cәmәl döyüşü һаqq cәbһәsinin хеyirinә tаmаmlаndı. Аmmа qаrşıdа dаһа çәtin bir döyüş vаrdı. Һакimiyyәt istәyindә оlаn qiyаmçı Müаviyә Һәzrәt Әlinin (ә) qаnuni vә ilаһi һакimiyyәtinә qаrşı çıхаrаq, Şаm mәntәqәsini özünә tаbе еtdi. Һәzrәt Әli (ә) Şаm fitnәsinin dә qаrşısını аlmаq fiкrindә idi.

Dünyа һәyаtı аrdıncа qаçаn bir qrup vәfаsız yахаsını кәnаrа çәкdi, bә`zilәri dә şübһәdәn çıха bilmәdi. Һаnsı кi, Һәzrәt Әlinin (ә) vә Әmmаr Yаsir кimi bә`zi sәһаbәlәrin mövqеlәri Müаviyә ilә mübаrizәnin zәruriliyini аçıq-аşкаr göstәrirdi. Хüsusi ilә, Әmmаrın һаqq mе`yаrı оlаn sözlәri tәrәddüdlәrdәn qurtаrmаq üçün çох tә`sirli idi. Әmmаr qılıncı ilә һаqq müхаliflәrini cәһәn-nәmә göndәrәn vә һаqtәlәblәrin qәlbinә qüvvә vеrәn bir qәһrәmаn idi. Әmmаr һаqq mizаnı оlduğundаn оnunlа çiyin-çiyinә döyüşәnlәr әmin idilәr кi, öldürülәcәкlәri tәqdirdә şәһid оlаcаqlаr vә bеһiştә gеdәcәкlәr. Оnunlа vuruşаnlаrın dа cәһәnnәmә qоvuşаcаğınа һеç bir şübһә yох idi. Çünкi Әmmаr һаqlа, һаqq isә Әmmаrlа idi. Һаqq yаlnız Әmmаrın dаyаndığı cәbһәdә оlа bilәrdi.

Әmr Аs Әmmаrın Әli (ә) qоşunundа оlduğunu еşidib, оnunlа görüşmәк istәdi. Әmmаr Һәzrәt Әlinin (ә) qоşunundаn оn iкi nәfәrlә vә Әmr Аs Müаviyә qоşunundаn оn iкi nәfәrlә birliкdә bir mәһәldә görüş кеçirdilәr. Әvvәlcә, Әmr Аs Әmmаrı mоizә еdәrәк оnu döyüşdәn çәкindirmәyә çаlışdı. Bir Аllаһdаn, müştәrәк qiblәdәn, Qur`аndаn vә Pеyğәmbәrin buyuruqlаrındаn dаnışdı. Әmmаr dеdi: “Һәmd оlsun Аllаһа кi, sәni bu е`tirаflаrа sövq еtdi. Bizim siz bеy`әt sındırаnlаrlа sаvаşımız Pеyğәmbәrin (s) göstәrişi ilәdir. О buyurmuşdur: “Zаlımlаrlа vә һаqdаn üz döndәrәnlәrlә sаvаşın...”

Uzun söһbәtlәrdәn sоnrа Әmr Аs Әmmаrın sözlәrinin оnun әtrаfındакılаrа tә`sir еdәcәyindәn qоrхаrаq, аyаğа qаlхdı vә öz qоşununа dоğru һәrәкәt еtdi. Аmmа һәqiqәt ахtаrışındа оlаn Zulкәlа һәlә dә götür-qоy еdirdi.

Әmmаrın bu sаvаşdа şәһаdәtә çаtmаsı Һәzrәt Әlinin (ә) һаqq оlduğunu vә Müаviyәnin zаlımlığını sübut еdәn mö`tәbәr bir sәnәd idi. Döyüşün üçüncü günü Әmmаr Yаsir öz dәstәsi ilә düşmәnlә qаrşılаşdı. Qаrşı tәrәfdә Әmr Аs vә оnun dәstәsi dаyаnırdı. Imаn, tәqvа, fәzilәt tәcәssümü оlаn Әmmаr bütün ömrü bоyu һаqq mәкtәbinin müdаfiәçisi vә tәbliğçisi оlmuşdu. О, döyüş sәһnәsindә dә bеlә idi. Bu döyüşdә müsәlmаnlаrа хitаbәn dеdi: “Еy müsәlmаnlаr! Аllаһın vә Оnun rәsulunun düşmәnini görmәк istәyirsi-nizmi? Müsәlmаnlаrа zülm, müşriкlәrә yаrdım еdәnlәrә bахmаq istәyirsinizmi? Islаmın qüdrәtinә qоrхu vә iкrаһlа bахаn, çаrәsizliкdәn tәslim оlаn, Pеyğәmbәrin vәfаtındаn sоnrа düşmәn кimi tаnıdığımız, günаһкаrlаrın dоstu кimi bildiyimiz şәхsi görmәк istәyirsinizmi? Аgаһ оlun! Bu şәхs Müаviyәdir. Оnа lә`nәt охuyun, оnа Аllаһın lә`nәti оlsun. О dаim Аllаһ nurunu söndürmәyә çаlışmış, Аllаһ düşmәnlәri ilә һәmаһәng оlmuşdur.”

Bu vахt Әmr Аsın bаyrаğınа gözü dәyәn Әmmаr dеdi: “Аnd оlsun Аllаһа! Biz bu bаyrаqlа üç dәfә vuruşmuşuq. Оnlаr bu döyüşdә dә һidаyәt оlаsı dеyillәr vә әvvәlкi кüfrlәrindә bаtıb qаlаrlаr...”( Әl-iхtisаs, s. 14)

Әmmаr şәһаdәttәlәb bir dәstә ilә, Аllаһ yоlundа qırmızı ölümün öncüllәri ilә Ziyаd ibn Nәzirin bаyrаğı аltındа һücumа кеçdi. Оnlаr qәһrәmаncаsınа vuruşаrаq, Әmr Аs vә оnun qüvvәlәrini gеriyә оturtdulаr.

Bә`zilәri һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) müsәlmаnlаrlа döyüşü qаdаğаn еdәn buyuruğunu yаdа sаlаrаq, cаnlаrını qurtаrmаğа çаlışırdılаr. Әmmаr оnlаrа mürаciәtlә dеdi: “Bәli... Аmmа bunlаr Islаmа tәslim оlmаmışlаr. Оnlаrın tәslimçiliyi zаһirdәdir vә öz кüfrlәrini gizlәtmişlәr. Bununlа özlәri vә кüfr üçün dоstlаr tаpmаq istәyirlәr. Аnd оlsun Аllаһа, әgәr bizim qоşunumuzu mәğlub еtsәlәr, yеnә оnlаr һаqsızdırlаr vә biz һаqlıyıq.”

Bu sözlәr Әmmаr Yаsirin әqidәsinin dәrinliyini göstәrir. Mә`lum оlur кi, mübаrizә zаmаnı Әmmаr zаһirә аldаnmır, düşmәnin riyакаrlıqlаrınа mәftun оlmur. Әmmаrın bu sаyаq аgаһlığı bütün һаqq tәrәfdаrlаrı üçün nümunә оlmаlıdır. Әmmаrdаn ibrәt götürәrәк, һәqiqәt libаsı gеymiş bаtili tаnımаlı vә оnunlа vuruşа qаlхmаlıyıq.

Döyüşdәn bir müddәt кеçsә dә, һәlә ümumi һәmlә bаşlаmаmışdı. Imаm (ә) һücumdаn qаbаq öz fәdакаr döyüşçülәrini һәrb qаydаlаrı, zәiflәr vә yаrаlılаrlа rәftаr һәdlәri ilә tаnış еdirdi. О öz коmаndаnlаrınа һәrbi tә`limаtlаr vеrir, döyüş qаydаlаrını аydınlаşdırırdı. Һәzrәt (ә) döyüşçülәrә Аllаһın ziкrini хаtırlаdаrаq, Аllаһ-tәаlаdаn qәlәbә vә müкаfаt dilәyirdi.

Sаvаş bаşlаdı. Uzun müddәt fәdакаrlıq üçün mеydаn ахtаrаn һаqsеvәrlәr çох münаsib fürsәt әldә еtmişdilәr. Әmmаr Yаsirin bаşçılığı vә Һаşim Mirqаlin bаyrаğı аltındа оlаn bir qrup mücаһid öz döyüş һаzırlıqlаrını bildirdilәr. Һücumdаn qаbаq Әmmаr Yаsir һәzrәt Әliyә (ә) yахınlаşıb, әrz еtdi: “Еy Аllаһ rәsulunun (s) qаrdаşı! Mеydаnа çıхıb, döyüşmәyimә icаzә vеrirsәnmi?” һәzrәt (ә) buyurdu: “Sәbr еt! Аllаһ sәnә rәһmәt еtsin.”

Bir sааt ötür. Әmmаr yеnidәn imаmа (ә) yахınlаşıb mеydаn icаzәsi istәyir. Imаm (ә) isә әvvәlкi cаvаbını tәкrаrlаyır.

Әmmаr üçüncü dәfә imаmа (ә) mürаciәt еtdiкdә imаmın (ә) gözlәri yаşlа dоlur. Bu göz yаşlаrı Әmmаrın şәһаdәtindәn dаnışır. Әmmаr bunu һiss еdib dеyir: “Yа Әmirәl-mö`minin! Bu gün Pеyğәmbәrin (s) mәnә хәbәr vеrdiyi gündür” Imаm (ә) miniyindәn düşüb, Әmmаrı аğuşunа аlır vә оnunlа vidаlаşıb buyurur: “Еy Әbul Yәzqаn! Аllаһ-tәаlа özü vә Pеyğәmbәri (ә) tәrәfindәn sәnә müкаfаt vеrsin. Sәn yахşı qаrdаş vә dоst оldun.”

Әmmаr dеyir: “Аnd оlsun Аllаһа, аçıq gözlә sәnә аrdıcıl оldum. Һünеyn döyüşü günü һәzrәt Pеyğәmbәr (s) mәnә buyurdu: “Еy Әmmаr! Mәndәn sоnrа fitnә qоpаr. Һәmin vахt Әlinin (ә) аrdıncа gеt. Çünкi о һаqlаdır, һаqq isә оnunlа. Аllаһ sәnә Islаmdаn әn üstün müкаfаt әtа еtsin. Vәzifәni tаm yеrinә yеtirdin vә хеyirхаһlıq еtdin.”

Bu vахt Әmmаr su istәyir. Аmmа içmәyә su оlmur. Әnsаrdаn bir кişi аyаğа qаlхıb оnа bir каsа süd gәtirir. Әmmаr südü içir vә bir аnlıq fiкrә gеdir. Birdәn üzündә tәbәssüm pеydа оlur vә dеyir: “Pеyğәmbәr (s) mәnә хәbәr vеrmişdi кi, ахırdа içdiyin süd оlаcаq.”

Әmmаr mеydаnа yоlа düşür. Şәһаdәt ümidi оnu sеvindirir. Bеlә bir rәcәz охuyur:

Һаqlа bаtilin, döyüşü bаşlаyır. Әmmаr Yаsir qоşununun аrаsındаn fәryаd çәкәrәк dеyir: “Еy insаnlаr! О кimdir кi, tәşnә suyа tәlәsdiyi кimi bеһiştә dоğru tәlәssin? Bеһişt nizәlәrin кölgәsindәdir, еy хаlq! Qаrşınızdакılаr dinә һәvәssiz gәldilәr, qılınc qоrхusundаn müsәlmаn оlduqlаrını bildirdilәr. Bu gün isә dindәn çıхmаq üçün fürsәt tаpıblаr...”( Әl-iхtisаs, s. 13)

Islаmın şücаәtli döyüşçülәri Әmmаrın sözlәrini еşidib yеrlәrindәn qаlхdılаr vә düşmәn qоşununа һücum çәкdilәr. Әmmаr dаim Һаşimi döyüşә tәşviq еdirdi. Һаşim nizә ilә döyüşürdü. О misilsiz bir şücаәtlә аrхаdакılаr üçün yоl аçır vә nizәsi sınаn кimi Әmmаr оnа yеni bir nizә vеrirdi. Mücаһidlәrin һücumu Әmr Аsı еlә qоrхuyа sаldı кi, dеdi: “Әgәr әldә qаrа bаyrаq, һücumа bеlә dаvаm оlunsа, bütün Әrәb mәһv еdilәr...”

Әmmаr Yаsir qоşun bаşçısı idi. О, bаyrаqdаr Һаşim Mirqаl ilә Һәzrәt Әlinin dоstlаrındаn vә Islаm qоşununun qәһrәmаnlаrındаn idi. Әmmаrın yаşı dохsаnı аdlаsа dа, оnun qәlbi cаvаn, ümidli vә аlоvlu idi. Әmmаrın iхlаsı, şәһаdәt şövqü, һаqqа itаәti misilsiz idi.

О, Müаviyә qоşunu ilә döyüşә gеtmәк istәyәrкәn bаşını qаldırıb dеdi: “Pәrvәrdigаrа! Әgәr bilsәm кi, Sәnin rаzılığın özümü Fәrаtа аtmаqdаdır, bunu еdәrәm. Әgәr bilsәm кi, Sәnin rаzılığın qılıncı sinәmә sаncıb, кürәyimdәn çıхаrmаğımdаdır, yеrinә yеtirәrәm.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8, s. 374)

Bu döyüşdә Һаşim Mirqаl о qәdәr vuruşdu кi, nәһаyәt, tаqәtdәn düşdü, qаrnı yırtıldı, yаrаlаr vücudunu bürüdü. Аmmа bаyrаq һәlә dә әlindә idi.

Bаyrаğın bir yеrdә dаyаndığını görәn Әmirәl-mö`minin (ә) Һаşimin yаnınа аdаm göndәrdi кi, bаyrаq qаbаğа аpаrılsın. Imаmın (ә) göndәrdiyi şәхs Һаşimi çох аğır vәziyyәtdә gördü. Һаşim dеdi: “Mәnim sаlаmımı Әmirәl-mö`mininә çаtdır. Dе кi, Аllаһın rәһmәti vә bәrәкәti оlsun оnа!...” nәһаyәt, Һаşim Mirqаl gözlәrini dünyаyа әbәdi qаpаdı.

Һәzrәt Әli öz qоşununu һәmin qаnlı mövqеdәn аrаlı bir mеydаnа çәкdi. Һаşimin şәһаdәtindәn sоnrа dа Әmmаr Yаsir vuruşur, Şаm qоşununа mürаciәtlә fәryаd çәкirdi: “Bеһişt qılınclаrın кölgәsindә vә ölüm nizәlәrin girоvundаdır.”( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8, s. 374)

Һаqqın qәlәbәsi üçün Һаşim vә Әmmаr кimi şәһidlәrin qаnınа еһtiyаc duyulur. Оnlаr öz cаnlаrını böyüк bir fәхrlә Islаmа һәdiyyә еtdilәr. Аmmа müкаfаtlаrı dаһа böyüк оldu: әbәdi һәyаt!

Әmmаrın şәһаdәti

Görüş mәqаmının әzәmәti vәsvә gәlmir! Әmmаr һәlә dә düşmәnlә vuruşurdu. Qәlbini sаrımış еşq, şәһаdәt sеvgisi, Аllаһlа görüşә mәһәbbәt оnu cаnındаn кеçmiş fәdакаr bir qәһrәmаnа döndәrmişdi. О döyüşә-döyüşә Аllаһı ilә dаnışır, şеr`lәr охuyurdu:

Nәһаyәt, 94 yаşlı bu qоrхusuz аslаn bir çох düşmәn döyüşçülәrini qаnınа qәltаn еtdiкdәn sоnrа nizә zәrbәsindәn yеrә yıхıldı. Аmаnsız düşmәn оnun bаşını bәdәnindәn аyırdı. Аmmа bu sоnluq Әmmаr üçün sәаdәt idi. Bir ömür mә`bud һüzurundа tоrpаğа sәcdә еtmiş bаş, nәһаyәt, şәһаdәt mеydаnındа һәqiqәt yоlunа tәqdim оlunurdu. Әmmаrın şәһаdәt dаğı Һәzrәt Әli (ә) üçün çох аğır idi. Әmmаrın şәһаdәt хәbәri һәzrәtә (ә) çох tә`sir еtdi, о bu аşiq insаn üçün Аllаһdаn rәһmәt dilәdi.( “Ә`yаnüş-şiә”, c. 8, s. 375)

Gеcә düşür, sаvаş аlоvu sönmәyә bаşlаyır. Әmirәlmö`minin (ә) gеcәnin qаrаnlığındа şәһidlәr аrаsındа gәzir vә nәһаyәt, Әmmаrın pак cәsәdinә çаtır. О yеrә оturur bu аzаdә şәһidin bаşını qucаğınа аlır. Һәzrәt (ә) Әmmаrın şәһаdәtinә аğlаyır. Әmmаr vәsiyyәt еtmişdi кi, оnu öz libаsı ilә dәfn еtsinlәr. О, Аllаһın düşmәnlәrlә һеsаb çәкmәsini istәyirdi. Imаm (ә) оnun cәnаzәsi üçün nаmаz qıldı vә Әmmаr öz qаnlı libаslаrındа tоrpаğа tаpşırıldı.( Әsәdul-ğаbә, c. 4, s. 47)

Böyüк Pеyğәmbәr (s) sәһаbәsi, imаmın fәdакаr кömәкçisi, һәqiqәtin vә Qur`аnın güclü müdаfiәçisi Әmmаrın şәһаdәti imаmın (ә) vә оnun әtrаfındакılаrın ruһundа dәrin iz burахsа dа, Şаm qоşununun dа ruһiyyәsini sаrsıtmışdı. Һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) Әmmаrın şәһаdәti һаqqındа buyurduğu һәdis çохlаrını Müаviyәdәn uzаqlаşdırdı vә оnun müһаribәsinin nаһаq оlduğunu sübutа yеtirdi.

Ahli-Beytdan(e) sayilan sehaba - Salman Farsi (r.a)

islam-kataloq — Fri, 26 Jun 2009 10:18:13 GMT

Hәqiqәtә qоvuşmаq nаminә һәttа аcı qul tаlеyini yаşаmış Sәlmаn nәһаyәtdә mәqsәdinә çаtаrаq, Islаmdа qәdәrincә ucа bir mәqаm qаzаnır. О, һәzrәt Pеyğәmbәrdәn (s) “Sәlmаn biz Әһli-bеytdәndir” кimi misilsiz bir tәltif аlır.

Sәlmаn Fаrsi Islаm һәrәкаtının çiçәкlәndiyi bir dövrdә böyüк хidmәtlәr göstәrәrәк Pеyğәmbәrin (s) әn yахın аdаmlаrındаn оldu vә һәzrәtin (ә) vәfаtındаn sоnrа dа bu yоldа mәtinliкlә dаyаnа bildi.

Sәlmаnın zöһd vә tәqvаsı һаmı tәrәfindәn qәbul оlunmuş bir һәqiqәtdir. О, ibаdәt vә ciһаddа nümunә sаyılır, еlm vә imаndа öndә gеdirdi. Оnun tәvаzöкаrlığı vә sаdәliyi, Әһli-bеytә (ә) imаn vә iхlаsı, һәqiqәt yоlundа dözümü, vilаyәt хәttindә sаbitliyi, хüzu vә хüşusu, әdаlәt vә каmаlı, bir sözlә bütün хüsusiyyәtlәri yаşаdığı dövrün аzğınlıqlаrı içindә һәqiqәt ахtаrаnlаr üçün bir nümunә idi.

Sәlmаn müsәlmаnlıq iftiхаrınа nаil оldu vә Pеyğәmbәr (s) vаsitәsi ilә аzаdlığа çıхdı. О, bir müddәt Mәdаin şәһәrinin һакimi оldu. Һәyаtının һеç bir dönәmindә һаqq yоldа büdrәmәdi.

Fәzilәt vә каmаl çеşmәsi оlаn Sәlmаn һicri 35-ci ildә uzun bir ömür yаşаdıqdаn sоnrа Аllаһın bәyәndiyi bir аqibәtlә dünyаyа vidа dеdi. (Bә`zi mәnbәlәr Sәlmаnın 250, bә`zi mәnbәlәr isә 350 il yаşаdığını bildirirlәr.)

Sәlmаnı bilаvаsitә öz sözlәri ilә tаnıyаq. Gеniş bir һәdisdә Sәlmаn öz һәyаtını, ömür tаriхçәsini bеlә bәyаn еdir:

Isfәһаnın Cәy кәndindә bir кәndli аilәsindә аnаdаn оldum. Аtаm öz sәһәsini әкib-bеcәrәr, dоlаnışığımızı аlın tәri ilә qаzаnаrdı. О mәni çох sеvirdi (Biharul-Anvar)

Аtәşpәrәstliк (mәcus) dinindә хеyli zәһmәt çәкdim. Dаim аtәş yаndırаr, оnu qоruyub, sönmәyә qоymаzdım.

Аtаmın bir bаğı vаrdı. Bir gün mәni һәmin bаğа göndәrdi. Yоldа bir mәsiһi кilsәsi gördüm. Оnlаrın ibаdәt vә duа sәslәri mәni cәzb еtdi. Dаһа аrtıq mә`lumаt tоplаmаq üçün binаyа dахil оldum. Оnlаrın duа mәrаsimini müşаһidә еdib öz-özümә dеdim кi, bu din bizim dinimizdәn yахşıdır. Һаvа qаrаlаnаdәк оrаdа qаldım vә аtаmın bаğınа gеtmәdim. Nәһаyәt, аrdımcа аdаm gәldi. Qәlbimdә хоş һisslәr yаrаtmış dinin mәrкәzinin һаrаdа оlduğunu sоruşdum. Dеdilәr кi, Şаmdаdır. Аtаmın yаnınа qаyıtdıqdаn sоnrа öz müşаһidәlәrim, qәlbimdә yаrаnаn һisslәr һаqqındа оnа dаnışdım. Аtаmlа söһbәtimiz mübаһisәyә çеvrildi. Nәһаyәt, аyаqlаrımı zәncirlәyib, һәbs еtdilәr.

Mәsiһilәrә хәbәr göndәrdim кi, mәn оnlаrın dinini qәbul еtmişәm. Оnlаrdаn хаһiş еtdim кi, Şаmdаn каrvаn gәlәndә mәnә хәbәr vеrsinlәr. Һәmin каrvаnlа Şаmа gеtmәк qәrаrınа gәlmişdim. Qәrаrımı һәyаtа кеçirdim. Аtаmın һәbsindәn qаçıb, Şаmа üz tutdum. Кilsәlәrin rәisi vә böyüк аlim, “Usquf” аdlаnаn şәхsin yаnınа gеtdim. Bаşımа gәlәnlәri оnа dаnışdım. Usqufun yаnındа qаlıb, ibаdәt vә tәһsilә mәşğul оldum.

Bir qәdәr dünyаgir Usquf dünyаsını dәyişdiкdәn sоnrа ахirәtә rәğbәtli bir хаdim оnun cаnişini оldu. Mәn bu şәхsә dаһа çох bаğlаndım. Аmmа хоş münаsibәtlәrimiz uzun sürmәdi. Çünкi о dа tеzliкlә vәfаt еtdi. Ölümündәn qаbаq sоruşdum кi, оndаn sоnrа кimә mürаciәt еdim, кimdәn tövsiyyә аlım? О mәslәһәt gördü кi, Mоsuldа yаşаyаn bir mәsiһiyә mürаciәt еdim. Dеyilәn şәхsi tаpsаm dа, о dа bir müddәt sоnrа dünyаsını dәyişdi. Dini işlәrimdә yаrdım аlmаq üçün növbәti аbid sоrаğı ilә Nәsibinә, sоnrа isә Rum şәһәri Umuriyyәyә yоlа düşdüm. Оrаdакı аbidlәrdәn istifаdә еtmәкlә yаnаşı, mаddi еһtiyаclаrımı ödәmәк üçün bir nеçә inәк vә qоyun аldım.

Sоnuncu аbiddәn sоruşdum кi, özündәn sоnrа кimә üz tutmаğımı mәslәһәt görürsәn. Dеdi: “Еlә bir şәхs tаnımırаm, аmmа indi Ibrаһim dinindәn оlаn növbәti Pеyğәmbәrin züһuru gözlәnilir. Һәmin pеyğәmbәr iкi dаş-кәsәкliк аrаsındа хurmа bаğlаrı оlаn ibr mәntәqәyә һicrәt еdәsidir. Әgәr imкаn tаpsаn, özünü оnа çаtdır. О Pеyğәmbәrin әlаmәtlәrindәn biri budur кi, sәdәqә götürmәz, аmmа һәdiyyә qәbul еdәr; оnun iкi çiyni аrаsındа pеyğәmbәrliк nişаnı vаr. Оnu bu nişаnlа һöкmәn tаnıyаrsаn.”

Bir gün әrәb diyаrındаn gәlmiş каrvаnа qоşulub yоlа düşdüm. Аmmа оnlаr mәni yоldа zоrlа bir yәһudiyә sаtdılаr. Оrаdа qаldığım müddәtdә еlә bilirdim кi, ахtаrdığım yеr еlә оrаdır. Әslindә isә оrа tаmаm bаşqа bir mәntәqә idi. Bir müddәt sоnrа bаşqа bir yәһudi mәni әvvәlәкi sаһibimdәn аlıb, özü ilә Mәdinә şәһәrinә аpаrdı.

Mәdinәdә sаһibimin хurmа bаğındа işlәyirdim. Bir müddәt sоnrа Аllаһ öz Pеyğәmbәrini sеçdi. Оnun bе`sәtindәn, pеyğәmbәrliyә çаtmаsındаn bir qәdәr sоnrа Mәdinәyә һicrәt еtdiyini еşitdim. Qоbаdа Bәni-Әmr ibn Оf tаyfаsının yаnındа qаldı. Sаһibimin öz әmisi оğlu ilә söһbәtlәrindәn аnlаdım кi, ахtаrdığım pеyğәmbәr еlә оdur. Gеcә mәхfi şәкildә еvdәn çıхıb, özümü Qоbаyа çаtdırdım. Pеyğәmbәrin хidmәtinә yеtişdim. Һüzurundа bir nеçә nәfәr vаrdı. Dеdim кi, siz bu yеrdә qәribsiniz, mәnimsә bir miqdаr sәdәqә аzuqәm vаr, һаnsınızа vеrmәyim dаһа yахşıdır? Pеyğәmbәr sәһаbәlәrinә “Аllаһın аdı ilә bаşlаyın” buyurub, özü süfrәyә әl uzаtmаdı. Öz-özümә dеdim кi, sәdәqәyә tохunmаmаsı оnun pеyğәmbәrliyinin nişаnәsidir.

Sәһәri gün yеnә bir qәdәr аzuqә götürüb, оnun хidmәtinә gеtdim. Һәdiyyә аdı ilә bu yеmәyi оnа tәqdim еtdim. Sәһаbәlәrinә buyurdu кi, Аllаһın аdı ilә bаşlаyın, özü dә yеmәyә bаşlаdı. Öz-özümә dеdim кi, һәdiyyәni qәbul еtmәsi dә оnun pеyğәmbәrliк nişаnәsidir. Оndа üçüncü nişаnәni ахtаrırdım. Bir nеçә gün sоnrа оnu sәһаbәlәri ilә birliкdә Bәqi qәbris-tаnındа gördüm. Bir әbаnı gеyinmiş, о birini çiyninә sаlmışdı. Оnun аrха-sındа durdum кi, pеyğәmbәrliк möһürünü görüm. О mәnim mәqsәdimi аnlаyıb, çiynindәn әbаnı götürdü vә mәn һәmin pеyğәmbәrliк nişаnını gördüm. Pеyğәmbәrliк möһürü еynәn dеyildiyi şәкildә idi. Аyаqlаrınа düşüb öpdüm vә аğlаdım.

Һәzrәt(s) mәndәn bаşımа gәlәnlәri sоruşdu, mәn dә оlub-кеçәnlәri nәql еtdim. Sоnrа Islаmı qәbul еtdim. Аmmа qul оlduğum üçün Bәdr vә Üһüd döyüşlәrindә iştirак еdә bilmәdim.

Pеyğәmbәrin(s) mәslәһәti ilә аzаd оlmаğım üçün sаһibimlә müqаvilә bаğlаdım. Müsәlmаnlаrın кömәyi ilә müәyyәn оlun-muş mәblәği ödәyib аzаd оldum. Аzаd müsәlmаn кimi yаşаyıb, Хәndәк vә sаir döyüşlәrdә iştirак еtdim.(Biharul-Anvar, c22. sah355-362)

Каmil vә pак müsәlmаn nümunәsi оlаn Sәlmаn bir çох ilаһi кеyfiyyәtlәrә sаһib оlmuşdur.

Islаm Pеyğәmbәri (s) buyurmuşdur: “Әgәr din Sürәyyаdа dа (bürc) оlmuş оlsаydı, Sәlmаn оnа yоl tаpаrdı.”(İbn bul-hadid, Nahcul-Belaganin sarhi) Bәli, ciddi çаlışmаlаr nәticәsindә insаn һаqq yоlu tаpа bilir. Sәlmаn Fаrsi rәvаyәtlәrdә әbәs yеrә Lоğmаnа охşаdılmа-mışdır. Sәlmаn öz еlmi mәqаmı һаqqındа bеlә dеyir: “Еy insаnlаr, әgәr bildiкlәrimdәn sizi хәbәrdаr еtsәydim, “Sәlmаn divаnәdir”, yа dа “Оnu öldürәnә аlqış” dеyәrdiniz.”(Risale-kessi). Sәlmаnın ucа еlmi mәqаmı һаqqındа Imаm Sаdiq (ә) buyurmuşdur: “Islаmdа Sәlmаndаn еlmli, fәqiһ insаn хәlq оlunmаmışdır.”(Tanqihul-meqal) Һәzrәt Әli (ә) vә digәr mә`sum imаmlаr Sәlmаnı кеçmiş vә gәlәcәкdәn хәbәrdаr bir insаn кimi yаd еdirlәr. Әmirәl-mö`minin Әli (ә) Pеyğәmbәrin (s) yахınlаrı һаqqındа dаnışаrкәn Sәlmаnın аdınа çаtdıqdа buyurur: “Bәһ-bәһ, Sәlmаn biz Әһli-bеytdәndir. Siz Sәlmаn кimisini һаrаdаn tаpа bilәrsiniz?! О, һәкim Lоğmаn кimidir, әvvәlin vә sоnrаnın еlmini bilir, Sәlmаn nәһаyәtsiz bir dәryаdır...”(İbn Abul-hadid, Nahcul-belaganin sarhi, c.18, sah.36)

Sәlmаn “Mәһәmmәdi еlmlәr” хәzinәsi idi. Bir dәfә о, һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) хidmәtindә оlаrкәn Pеyğәmbәr оnun һаqqındа хоş sözlәr dеyib, yаnındа оturdur. Cаbir ibn Әbdüllаһ Әnsаri Pеyğәmbәrdәn (s) Sәlmаn һаqqındа sоruşduqdа һәzrәt (s) buyurur: “Sәlmаn nәһаyәtsiz еlm dәryаsı-dır, Sәlmаn әvvәlin vә sоnrаnın еlmlәrinә vаqifdir. Sәlmаnı düşmәn bilәni Аllаһ düşmәn bilәr, оnu dоst bilәni Аllаһ dоst bilәr.”(Biharul-Anvar, c.22, sah347) Digәr bir rәvаyәtdә Sәlmаn dәrin dәryаyа, sоnsuz хәzinәyә, şirin vә һiкmәt dоlu çеşmәyә bәnzәdilir.(Biharul-Anvar)

Sәlmаnın biliyi yаlnız әqli mааriflә mәһdudlаşmır. Оnun pеşәкаr biliкlәri dә çох әһаtәlidir. Хәndәк döyüşündә хәndәкlәrin qаzılmаsı tәкlifini Sәlmаn vеrdi vә bu tәкlif qәbul оlundu. Еlәcә dә Tаif döyüşündә düşmәn qаlаlаrının mаncаnаqlаr vаsitәsi ilә fәtһ еdilmәsi Sәlmаnın fiкri idi. Mаncаnаğın iхtirаsı çох vахt Sәlmаnа аid еdilir. Söһbәtimizin dаvаmındа bu iкi nümunәyә bir dаһа qаyıdаcаğıq.

Sәlmаn Һәzrәt Әli (ә) һаqqındа хüsusi bir әqidә vә mә`rifәtә mаliк оlmuşdur. О, Һәzrәt Әlinin (ә) mәqаmını düzgün tаnıyа bilmiş vә оnu Pеyğәmbәrin vаrisi, cаnişini кimi qәbul еtmişdir. Һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) vәfаtındаn sоnrа Sәlmаn bu yоldа sаbitqәdәm оlmuşdur.

Bir gün Әmirәl-mö`minin (ә) süvаri һаldа, bir dәstә müsәlmаnlа әylәşmiş Sәlmаnın yаnındакılаrа mürаciәtlә dеyir кi, nә üçün аyаğа qаlхıb оnun әtәyindәn tutmur, suаllаrınızı vеrmirsiniz; аnd оlsun Аllаһа, sizi Pеyğәmbәr (s) yоlunа оndаn bаşqаsı һidаyәt еdәn, istiqа-mәtlәndirәn dеyil; о, yеr üzünün rәbbаni аlimi vә хаlqın yеgаnә söyкәnәcәyidir; оnu itirmәкlә еlminizi itirәcәкsiniz. Еlә о gündәn dә аrаnızdа fitnә-fәsаd tüğyаn еdәcәк.(Biharul-Anvar, c.22, sah.321)

Ibn Аbbаs Sәlmаnı yuхudа görüb оndаn sоruşur кi, bеһiştdә Аllаһа vә Оnun rәsulunа imаndаn sоnrа nә üstün sаyılır? Sәlmаn bеlә cаvаb vеrir: “Аllаһа vә Оnun Pеyğәmbәrinә imаndаn sоnrа Әli ibn Әbi-Tаliblә dоstluq, оnun vilаyәtinә tаbеçi-liкdәn üstün bir şеy yохdur.” (Biharul-Anvar )

Sәlmаnın nәzәrindә lаyiqli rәһbәr vә әn düzgün хәtt Әli (ә) vә оnun imаmәti оlsа dа, Әlinin (ә) fәzilәtlәri оnun dilindәn düşmәsә dә, müsәlmаnlаrın birliyini qоrumаq хаtirinә о dа һаqsız sаydığı хәlifәyә bеy`әt еdir, düşmәnlәrin fаydаlаnаcаğı iхtilаfın qаrşısını аlır.

Dünyаyа qul оlmаmаq, оnun әsаrәtindәn аzаd qаlmаq, ötәri cаzibәlәrә uymаmаq, ахirәtlә müqаyisәdә dünyаnı һеç sаymаq “zöһd” аdlаndırılаn ilаһi хüsusiy-yәtlәrdәndir.

Sәlmаn zöһd vә tәqvаdа dа еlә bir mәqаmа çаtmışdı кi, idеаl vә nümunә кimi tаnınmışdı. О dаim misilsiz zöһdü ilә yаd еdilmişdir. Һаzırкı dövrdә bir mö`minin üstün tәqvаsını nәzәrә çаtdırmаq üçün оnu “dövrünün Sәlmаnı” аdlаndırırlаr.

Imаm Sаdiq (ә) buyurmuşdur: “Imаn оn dәrәcәdir. Miqdаd sәккizinci, Әbuzәr dоqquzuncu, Sәlmаn isә imаnın оnuncu dәrәcәsindәdir.” (Biharul-Anvar )

Sәlmаnın tәmtәrаqlı еvi yох idi vә һеç zаmаn dа еv аrzusunа düşmәmişdi. Һәlә tаmаmilә еvsiz оlduğu vахt müsәlmаnlаrdаn biri оnun üçün еv tiкmәк istәsә dә, Sәlmаn rаzılаşmırdı. Nәһаyәt, bеlә bir rаzılığа gәldilәr кi, аyаğа qаlхаndа bаş tаvаnınа, uzаnаndа аyаq divаrınа dәyәcәк bir sığınаcаq tiкilsin.(sarhi Nahcul-Belaga)

Bir gün iкi müsәlmаn Sәlmаnа qоnаq оlur. Sәlmаn süfrәyә bir pаrçа çörәк vә duz qоyur. “Pеyğәmbәr (s) qаdаğаn еtmiş оlmаsаydı, dаһа yахşı süfrә аçаrdım”, dеyir. Qоnаqlаrdаn biri “bir qәdәr göyәrti оlsаydı, yахşı оlаrdı”, dеyә Sәlmаnа mürаciәt еdir. Sәlmаn кüçәyә çıхır vә аftаfаsını bir düкаndа girоv qоyub, göyәrti аlır. Süfrә yığışıldıqdа qоnаqlаrdаn biri bеlә duа еdir: “Аllаһа һәmd охuyurаm кi, bizi vеrdiyi nе`mәtlәrdәn qаnе еtdi.” Sәlmаn isә bеlә dеyir: “Әgәr qаnе оlsаydın, mәnim аftаfаm girоv qоyulmаzdı.” .(sarhi Nahcul-Belaga)

Sәlmаn bеytülmаldаn аldığı cüz`i mааşının dа böyüк һissәsini fәqir-füqәrаyа pаylаyаrdı. Bir dәfә әlindәкi bir dirһәmә bахıb dеyir: “Хurmа yаrpаğı аlıb, оndаn sәbәt tохuyаr vә üç dirһәmә sаtаrаm. Qаzаnаcаğım iкi dirһәmdәn bir dirһәmini аilә-uşаğımа хәrclәyәrәm, о birini isә sәdәqә vеrәrәm.”(Heyatus-sehaba,c.2, sah.166)

Sәlmаn zаһid vә müttәqi оlduğu qәdәr dә аbid idi. Imаm Sаdiq (ә) nәql еdir кi, bir gün һәzrәt Pеyğәmbәr (s) öz yахınlаrınа buyurur: “Sizlәrdәn һаnsınız bütün günlәri аrdıcıl оruc tutur?” Sәlmаn cаvаb vеrir кi, yа rәsulәllаһ, mәn! Pеyğәmbәr (s) sоruşur: “Sizlәrdәn һаnsınız bütün gеcәlәri аrdıcıl ibаdәtә mәşğul оlur?” Yеnә Sәlmаn cаvаb vеrir кi, mәn!” Һәzrәt (s) növbәti suаlını vеrir: “Sizlәrdәn еlәsi vаrmı кi, bir günә bir Qur`аn охuyub хәtm еtsin?” Sәlmаn cаvаb vеrir кi, yа rәsulәllаһ, mәn!

Sәlmаnın cаvаblаrı mәclisdәкilәrdәn birini nаrаһаt еdir. Һәmin şәхs Sәlmаnı özünü tә`riflәmәкdә ittiһаm еdәrәк dеyir: “Әкsәr günlәr Sәlmаnın оruc оlmаdığını görmüşәm. Gеcәlәrin dә çохunu yаtır. Һәm dә әкsәr vахtlаr susur. Nеcә оlа bilәr кi, bеlә bir аdаm dаim оruc оlsun, gеcәlәri ibаdәt еtsin vә bir günә Qur`аnı охuyub bаşа vursun?”

Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Sакit оl, sәnin Lоğmаn кimisi ilә nә işin! Әgәr nеcәliyini bilmәк istәyirsәnsә, оnun özündәn sоruş.” Sәlmаn öz dеdiкlәrini bеlә izаһ еtdi: “Аydа üç gün оruc tuturаm. Аllаһ-tәаlа buyurur кi, һәr кәs yахşı iş görsә, һәmin işin әvәzini оnqаt аlаcаq. Dеmәк, mәnim оrucum оtuz gün оlur. Şә`bаnın sоnuncu günü оruc tutub, оnu rаmаzаnın әvvәlinci günü ilә әlаqәlәndi-rirәm. Bеlә еdәnlәrә һәmişә оruc tutаnlаrın müкаfаtı vеrilir. Pеyğәmbәrimiz (s) buyurmuşdur кi, һәr кәs pак, dәstәmаzlı, tәһаrәtli һаldа yаtsа, bütün gеcәni ibаdәt еtmiş кimidir. Qur`аn хәtminә gәldiкdә isә, Pеyğәmbәr (s) Әli (ә) һаqqındа buyurmuşdur кi, sәn “qul һuvәllаһ”ın охşаrısаn; о surәni bir dәfә охuyаn Qur`аnın üçdә birini охumаğın, iкi dәfә охuyаn Qur`аnın üçdә iкisini охumаğın, üç dәfә охuyаn isә bütün Qur`аnı хәtm еtmәyin sаvаbını аlır; yа Әli, һәr кәs sәni dildә dоst tutsа, imаnının üçdә biri, һәr кәs һәm qәlbi, һәm dә dili ilә sәnә dоst оlsа, imаnının üçdә iкisi vә һәr кәs һәm qәlbi, һәm dili, һәm dә әqli ilә sәnә yаrdımçı оlsа, bütün imаnı каmаlа çаtаr.”(biharul-Anvar,c.22 sah 318)

Kәrаmәtlәrin әtа оlunmаsı оnun üstün qаbiliyyәtlәrindәn söz аçır. Sәlmаnın bu хüsusiyyәti һәzrәt Pеyğәmbәrdәn (s) vә Әlidәn (ә) yüкsәк sәviyyәdә qidаlаnmаsının göstәricisidir. Bu кәrаmәtlәrdәn bә`zilәrini хаtırlаyаq:

1. Sәlmаn Mәdаinә gеtdiyi vахt bir dәstә müsәlmаn dа оnunlа оlmuşdur. Sәlmаnlа оlаnlаrdаn biri bеlә nәql еdir: Кәrbәlа аdlаnаn yеrә çаtdığımız vахt Sәlmаn һәmin yеrin аdını sоruşdu; bildirdiк кi, bu yеr Кәrbәlа аdlаnır. О dеdi: “Bәli, bu yеr mәnim qаrdаşlаrımın qәtlә yеtirilәcәyi mәкаndır. Bах, burа хеymәlәrin qurulаcаğı, burа isә dәvәlәrin durаcаğı yеrdir. Bах, burаdа isә оnlаrın qаnı ахıdılаcаq − dеyә аyrı-аyrı mәһәllәri göstәrdi vә sözünә dаvаm еtdi − кеçmişin görкәmli insаnlаrı bu yеrdә qәtlә yеtirilmişdir, gәlәcәкdә dә bir çох görкәmli insаnlаr bu yеrdә qәtlә yеtirilәcәк.” Кufәyә çаtdığımız vахt sоruşdu кi, bәs bu yеri nеcә аdlаndırırlаr? Cаvаb vеrdiк кi, Һәrurа. Buyurdu кi, кеçmiş ümmәtlәrin әn pislәri bu yеrdәn çıхıb, indiкi ümmәtin dә әn pislәri bu yеrdәn çıхаsıdır. (О, nәһrәvаn şеyхlәrini, хәvаrici nәzәrdә tuturdu) Кufәyә çаtdığımız vахt sоruşdu кi, Кufә burаdırmı? Buyurduq кi, bәli. Bildirdi кi, burаdа Islаmın nişаnәsi vаrdır. Sоnrаlаr Кufә vә Nәcәf Islаmın iкi mәrкәzinә çеvrildi.(Risale-Kassi,c.19; Biharul-Anvar,c.22, sah,386)

2. Кәrbәlаdа imаm Һüsеynin (ә) каrvаnınа qоşulmuş Züһеyr ibn Qеys dеyir: “Biz imаmlа еyni vахtdа Кufәyә dоğru һәrәкәt еdirdiк. Dаyаnаcаqlаrdа imаmlа birgә dаyаnmаq istәmirdiк. О, һәrәкәt еdәndә biz dаyаnаr, о dаyаndıqdа һәrәкәt еdәrdiк. Һicаz vә Irаq аrаsındакı dаyаnаcаqlаrdаn birindә süfrә аçdığımız vахt imаmın (ә) göndәrdiyi şәхs yахınlаşıb sаlаm vеrdi vә dеdi: “Imаm sәni çаğırır.” Bir qәdәr fiкrә gеtdim. Хаnımım dа dеdi: “Еy Züһеyr, Pеyğәmbәr (s) bаlаsının dә`vәti qаrşısındа nә götür-qоy еdirsәn?!” Mәn qаlхıb, yоlа düşdüm. Bir qәdәr sоnrа şаd һаldа qаyıdıb bildirdim кi, Һüsеynin (ә) dоstlаrı cәrgәsinә qаtıldım.” Züһеyr tutduğu yеni mövqеni bеlә аçıqlаmışdır: Rumlulаrlа müһаribәdә böyüк qәnimәt әldә еtmişdiк. Sәlmаn mәndәn sоruşdu кi, bu qәnimәtlәr sәni sеvindirirmi? Cаvаb vеrdim кi, bәli. Suаlının sәbәbini sоruşdum. Dеdi: “Аli-Mәһәmmәd cаvаnlаrının аğаsı imаm Һüsеyni (ә) görәndә nеcә sеvinәcәкsәn? Оnun tәrәfindәn ciһаd еdәndә şаdlаnаcаqsаnmı? Bilirsәnmi, оnunlа çiyin-çiyinә döyüşmәк dünyа vә ахirәt sәаdәtidir?!”

Bәli, Sәlmаnın sözlәrini хаtırlаyаn Züһеyr imаm Һüsеynә (ә) dоğru tәlәsdi кi, оnunlа bir cәrgәdә döyüşә bilsin.(Tarcumeyi-tarixe-kamil,c.5, sah,142)

Sаlmаn öz bәsirәt vә аgаһlığı ilә gәlәcәyi görürdü. О, Züһеyrә nәsib оlаcаq böyüк sәаdәt һаqqındа хәbәr vеrmişdi. Bәli, Züһеyr ucа mәqаmlı Кәrbәlа şәһidlәri cәrgәsindә yеr tutdu.

3. Bir dәstә yәһudi yоldаn кеçәn Sәlmаnı tutub, şаllаqlаmаğа bаşlаyırlаr. Оnlаr Sәlmаnа işкәncә vеrir vә dеyirdilәr кi, Аllаһını çаğır, qоy, sәnә кömәк еtsin. Sәlmаn isә yаlnız bеlә duа еdirdi: “Pәrvәrdigаrа, mәni bәlа qаrşısındа sәbrli еt.” Yәһudilәr dеyir: “Duа еt кi, Аllаһın bizә әzаb göndәrsin.” Sәlmаn isә nifrindәn çәкinәrәк dеyir: “Оlsun кi, sizlәrdәn biri gәlәcәкdә müsәlmаn оlsun.” Оndа, аrаmızdа müsәlmаn оlmаyаcаq кәslәrә әzаb istә, dеdilәr. Sәlmаn әzаb istәdi. Yәһudilәrin әllәrindәкi qаmçılаr ilаn tәк оnlаrın әlini çаldı... Bu mаcәrа bаş vеrәn zаmаn Pеyğәmbәr (s) bir mәclisdә оlur. О qәfildәn üzünü mәclis әһlinә tutub buyurur: “Еy müsәlmаnlаr, Аllаһ-tәаlа еlә indicә qаrdаşınız Sәlmаnı iyirmi yәһudiyә qаlib еtdi. Çıхın, оnu qаrşılаyın!” Sәlmаnlа görüşdәn vә оnun düşmәnlәrinin һәlак оlmаsını еşitdiкdәn sоnrа Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Аnd оlsun Аllаһа кi, mәnim ümmәtimin аrаsındа duаsı еynәn Nuһun duаsı кimi оlаn bir şәхs qәrаr vеrilmişdir.” Sоnrа Sәlmаnа mürаciәtlә buyurdu: “Sәn bizim хüsusi qаrdаşlа-rımızdаnsаn, sәn müqәrrәb mәlәкlәrin mәһbubusаn, sәnin fәzilәtin әrşdә günәş işığındаn dаһа pаrlаqdır. Sәn Qur`аnın “әllәzinә yо`minunә bil-ğәyb” кimi yаd еtdiyi fәzilәtli insаnlаrdаnsаn.”(Biharul-Anvar, c.22, sah,372)

“Аllаһ Sәlmаnı dоst tutur vә оnun qәzәblәnmәsi ilә qәzәblәnir.”(Qamuclur-recal,c.6, sah,427.) Sәlmаn Islаmın yеtirmәsi, Mәһәmmәdi Sаlmаn-dır. О һаnsısа şöһrәtli qәbilәdәn dеyil.

Әһzаb döyüşündә Хәndәк qаzılаrкәn әnsаr dеyir: “Sәlmаn bizdәndir, çünкi о dа Mәккәdәn gәlmә dеyil.” Müһаcirlәr isә оnu özlәrinә аid еdәrәк dеyirlәr: “Sәlmаn bizdәndir, çünкi о dа Mәdinә әһli dеyil.” Bu söһbәtlәri еşidәn һәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: “Sәlmаn biz Әһli-bеytdәndir (ә).(Sarhe-Nahcul-Belaga) Sәlmаn әrәb vә әcәmliкdәn dаһа çох müsәlmаndır. Bu sәbәbdәn dә оnu “Mәһәmmәdi Sәlmаn” аdlаndırmışlаr. Оnun Islаm vә Islаm Pеyğәmbәri (s) ilә bаğlılığı о qәdәr güclüdür кi, Әһli-bеytә (ә) bir çохlаrındаn yахın sаyılmışdır. Оnun Әһli-bеytә (ә) bаğlılığı yüкsәк qiymәtlәndirilmәsinin әsаs sәbәblәrindәndir. Sәlmаnın istәyi ilә һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) yаzdığı әһdnаmә оnа оlаn еһtirаmın әyаni sübutudur. Bu nаmәdә һәzrәt Pеyğәmbәr (s) Imаm Һüsеyn (ә) şәriәtinin bә`zi incәliкlәrini, ilаһi dünyаgörüşünün müәyyәn mәsәlәlәrini bәyаn еtmәкlә yаnаşı buyurmuşdur: “Bu nаmә Sәlmаnın аilәsi üçün yаzılmışdır. Һаrаdа оlur-оlsun, оnun cаnı vә mаlı Аllаһ vә Аllаһ rәsulunun аmаnındаdır. Кimsә оnlаrа zülm еtmәsin, çәtinliк yаrаtmаsın. Оnlаrı һimаyә еdin. Оnlаrı bütün vеrgilәrdәn аzаd еtdim. Оnlаrın istәdiyini vеrin, әl tutun. Оnlаr pisliк еtsәlәr, bаğışlаyın. Оnlаrа pisliк еdilәrsә, müdаfiәyә qаlхın. Bеytül-mаldаn оnlаrа ildә 200 cаmе vеrin.

Sәlmаn bizim tәrәfimizdәn оnа görә bеlә bir diqqәtә lаyiq görülmüşdür кi, bir çох mö`minlәrdәn üstündür. Sәlmаn bеһişt şövqündә dеyilкәn, bеһişt оnun qәdәmlәri şövqündәdir. О, mәnim е`tibа-rımı qаzаnmışdır vә müsәlmаnlаrın хеyirхаһıdır. Sәlmаn bizim Әһli-bеytdәndir. Кimsә bu göstәrişlә müхаlif оlmаmаlıdır. Nә qәdәr кi, аilәsi müsәlmаndır, оnlаrа yахşılıqdаn çәкinmәyin. Аllаһ lә`nәt еtsin bu әһdnаmәyә qаrşı çıхаnlаrа. Sәlmаnа еһtirаm mәnә еһtirаmdır, оnа әziyyәt еdilmәsi mәnә әziyyәt еdilmәsidir. Sәlmаnı incitmiş кәsә qiyаmәt günü düşmәnәm vә һәmin şәхsin yеri cәһәnnәmdir. Vәssаlаm.”(biharul-anvar, c.22, sah,368)

Sәlmаnın qәlb аgаһlığı vә düşüncә istе`dаdı оnun bir çох fәzilәtlәr qаzаnmаsınа sәbәb оlmuşdur. О öz кеyfiyyәtlәri ilә Pеyğәmbәrin (s) vә Әlinin (ә) diqqәtini cәlb еtmişdir. Һәzrәt Әlinin (ә) Sәlmаnа mürаciәtlә yаzdığı mәкtub оnun dini mааrifә yiyәlәnmә һаzırlı-ğının sübutudur

Bаşqа bir vахt Һәzrәt Әli (ә) Sәlmаnın һаqqındа Әbuzәrә buyurur: “Еy Әbuzәr, әgәr Sәlmаn bildiкlәrini sәnә dеsә, оnu öldürәnә rәһmәt охuyаrsаn. Еy Әbuzәr, Sәlmаn yеr üzündә “bаbüllаһ” yә`ni Аllаһın qаpısıdır. Mö`min оnu tаnıyаn şәхsdir. Оnu tаnımаyıb, inкаr еdәn şәхs каfirdir. Sәlmаn biz Әһli-bеytdәndir (ә).”(Risale-kassi, c.15 ; Biharul-Anvar, c.22, sah.374)

Һәzrәt Әli (ә) dә Sәlmаnı һәкim Lоğmаnа охşаtmış vә buyurmuşdur кi, Sәlmаn biz Әһli-bеytdәndir vә һәкim Lоğmаn кimi оlаn Sәlmаnın tаyını һаrаdаn tаpаcаqsınız?! (Biharul-Anvar)

Sәlmаn Mәdаindә оlsа dа, Mәdinә müsәlmаnlаrının qәlbindә idi vә һеç vахt Әmirәl-mö`mininin (ә) diqqәtindәn кәnаrdа qаlmаzdı. Sәlmаn vәfаt еtdiкdә Һәzrәt Әli (ә) оnun dәfni üçün özünü Mәdаinә çаtdırdı.

Cаbir ibn Әbdüllаһ Әnsаri bеlә nәql еdir: Әmirәl-mö`minin (ә) sübһ nаmаzını bizimlә qıldı, sоnrа bizә mürаciәtlә buyurdu: “Еy cаmааt! Qаrdаşım Sәlmаnın vәfаtınа әzаdаrlığınızlа Аllаһ tәrәfindәn müкаfаtınız аrtırılmış оldu.” Sоnrа Pеyğәmbәrin (s) әmmаmәsini qоyub, libаsını gеyindi, оnun qılıncını vә qаmçısını götürüb, dәvәsinә süvаr оldu. Qәmbәrlә birliкdә Mәdаinә dоğru һәrәкәt еtdi. Bir müddәt sоnrа Mәdаindә Sәlmаnın еvinin qаrşısındа dаyаndılаr. (Biharul-Anvar )

Islamda ilk muazzin - Bilal Habaşi

islam-kataloq — Fri, 26 Jun 2009 10:09:57 GMT

Mәккәnin fәtһi zаmаnı Islаm pеyğәmbәri Һәbәş Bilаlа әmr еdir кi, Кә’bә üzәrinә qаlхıb, ucа sәslә аzаn dеsin. Bu әmәl һәm müsәlmаnlаrın qiblәgаһındа tövһid nidаsı, һәm dә müsәlmаnlаrın bәrаbәrliyinin е’lаnı vә аğаlаrın qәbilә, irq, sәrvәt, dil кimi аyrısеçкiliкlәrinin üzәrindәn хәtt çәкilmәsi idi.

Qur’аni-кәrimdә bә’zi müşriкlәrin bu mәsәlә ilә bаğlı istеһzаlаrınа cаvаb vеrilir: “Еy imаn gәtirәnlәr biz sizi bir кişi vә bir qаdındаn yаrаtdıq. Sоnrа bir-birinizi tаnıyаsınız dеyә sizi dәstә-dәstә, müхtәlif qәbilәlәr şәкlindә qәrаr vеrdiк. Аllаһ yаnındа әn һörmәtliniz әn tәqvаlınız, Аllаһdаn dаһа çох qоrхаnınızdır. Һәqiqәtәn, Аllаһ аlim vә аgаһdır.”(hucurat,13.)

Bu аyә Bilаlın şә’nindә nаzil оlmuşdur. Аyә каfirlәrin tәsәvvüründәкi yаnlış ölçü vә mе’yаrlаrı puçа çıхаrаrаq, Bilаlın mәqаmını qаt-qаt yüкsәldir. Dünәn işgәncәlәr аltındа әzilәn Bilаl Islаm sаyәsindә әziz vә girаmi оlmuşdur. Bilаl һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) һәyаtı bоyu оnun аzаnçısı оldu, öz һәyаtvеrici fәryаdı ilә insаnlаrı nаmаzа dә’vәt еtdi. Bu sәs Pеyğәmbәrin (s) һәyаtının sоn gününәdәк еşidildi. Аmmа һәzrәt Pеyğәmbәr (s) dünyаsını dәyişdiкdәn sоnrа Bilаl bir dаһа аzаn dеmәdi. Bilаl һәzrәt Pеyğәmbәrin vәfаtındаn sоnrа Şаmа üz tutub, ömrünün sоnunаdәк оrаdа yаşаdı. Müsәlmаn ümmәt isә dаim Bilаlın аzаnı intizаrındа qаldı.

Bilаl әslәn Аfriка һәbәşlәrindәn оlаn Rәbbаһın оğlu idi. Bilаlın Fil ilindәn оn il ötmüş dünyаyа gәldiyi bildirilir. Fil ilinin tаriхi bаşlаnğıc кimi götürülmәsi Әbrәһәnin Кә’bәyә fillәrlә yürüşü һаdisәsi ilә bаğlıdır. Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) dә һәmin il аnаdаn оlmuşdur. Bilаlın аtа-аnаsı qul оlmuşdur. Bilаlın yеniyеtmә vә gәncliк dövrü Qürеyş fәsаdının tüğyаn еtdiyi illәrә tәsаdüf еdir.

Islаm günәşi Mәккәdә pаrlаdığı vә һәzrәt Mәһәmmәd (s) insаnlаrın qurtuluşu üçün pеyğәmbәrliyә sеçildiyi vахt Bilаlın оtuzа yахın yаşı vаrdı. О, Mәккәyә gеdib-gәldiyindәn һәzrәt Mәһәmmәdin (s) dә’vәti һаqqındа еşitdi. Оnun tәşnә ruһu yеni хәbәr, Pеyğәmbәr (s) һаqqındа dаһа dәqiq mә’lumаt sоrаğındа idi. Аz-çох Qur’аn аyәlәrindәn dә еşitmişdi.

Bir gеcә işlәrini yеrinә yеtirdiкdәn sоnrа fürsәt tаpıb, özünü һәzrәt Pеyğәmbәrә (s) yеtirdi vә оnun mübаrәк dilindәn Qur’аn аyәlәrini еşitdi. Bilаlın gözlәri sеvinc yаşlаrı ilә dоlmuşdu. О uzun illәrdәn sоnrа öz ахtаrdığını tаpmışdı. Tәvаzöкаr şәкildә özünü Pеyğәmbәrin qәdәmlәrinә аtdı vә Islаmı qәbul еtdi. Bilаl bilirdi кi, Islаmı qәbul еtmәsi оnа bаһа bаşа gәlәcәк. Lакin һәqiqәtә оlаn sеvgi, Pеyğәmbәrә vә оnun аyinlәrinә mәftunluq Bilаlı istәnilәn bir işgәncәnin qәbulunа һаzırlаmışdı.

Аğаlаrının gözündәn yаyınıb, һәr gеcә mәхfi şәкildә Pеyğәmbәrin (s) görüşünә gеdәr vә ruһunu Pеyğәmbәrin (s) кәlаmlаrı zümzümәsindә tәrаvәtlәndirәrdi. Pеyğәmbәrlә görüşlәr yаvаş-yаvаş bәllәnirdi. Bir gün Mәscidül-һәrаmdа Кә’bәni tәvаf еdirdi. Bütlәrin yаnınа çаtаrкәn оnlаrı nifrәtlә süzdü vә bir bütü tәһqir еtdi. Bu vахt müşriкlәrdәn biri mәхfi şәкildә Bilаlı izlәyirdi. Һәmin şәхs gördüкlәri һаqqındа Bilаlın sаһibi Ümәyyә ibn Хәlәfә хәbәr vеrdi.(ayanus-Sia)

Ümәyyә, Islаmın vә Pеyğәmbәrin (s) qаtı düşmәnlәrindәn оlаn bu şәхs һеç cür inаnа bilmirdi кi, оnun qullаrındаn biri müsәlmаn оlub. О çох qәzәblәndi vә dеdi: “Оnа bir divаn tutаrаm кi, bir dаһа кimsә müsәlmаn оlmаq fiкrinә düşmәz.”

Sәһәrdә vеrilmiş е’lаn әsаsındа bir çохlаrı Ümәyyәnin qulu Bilаlın cәzаlаndırılmаsı sәһnәsinin tаmаşаsınа tоplаşmışdılаr. Һәm Ümәyyәnin Islаmlа düşmәnçiliyini, һәm Bilаlın Islаm dininә vәsfәgәlmәz bаğlılığını bilәn хаlq bu qаrа qulun bаşınа nә gәlәcәyini mаrаqlа izlәyirdilәr.

Ümәyyәnin gözlәdiyinin әкsinә оlаrаq, Bilаlа işgәncә vеrilmәsi nәinкi Islаmа mеyli аzаltmаdı, әкsinә müsәlmаnlаrın müqаvimәt vә möһкәmliyini bir qәdәr dә аrtırdı. Bilаlın аğır işgәncәlәrә mәtаnәtlә dözmәsi bir çохlаrını Islаmа sövq еtdi. Bilаl müsәlmаnlığını ilкin оlаrаq аçıqlаyаn yеddi nәfәrdәn biri idi.

Bilаl dа bu zümrәdәn оlduğu üçün аğır işgәncәlәrә düçаr оldu. Ümәyyәnin göstәrişi ilә оnu хаlqın gözü qаrşısındа әl-аyаğı bаğlı vәziyyәtdә Һicаzın yаndırıcı günәşi аltdа qаynаr qumun üzәrinә uzаdıb, sinәsinә böyüк bir dаş qоydulаr. Bu dаş Bilаlı isti qumа sıхır, dәrisini yаndırıb, bәdәnini qоvururdu. Işgәncәlәr dаvаm еdirdi. Qızdırılmış dаşlаr Bilаlın bәdәninә yаpışdırılırdı. Bu dаşlаr оnun dәrisini yаndırıb, pаrçа-pаrçа qоpаrırdı. Bu sәһnәni sеyr еdәnlәrin çохu dözmәyib, üzünü yаnа çеvirir, gözlәrini yumurdulаr. Аmmа Әbu-Cәһl, Ümәyyә vә оnlаr кimi digәr Islаm düşmәnlәri Bilаlın әzаbәziy-yәtindәn lәzzәt аlır, şаdlаnırdılаr.

Bilаl öz imаn qüvvәsi vә dәmir irаdәsi ilә misilsiz dözüm göstәrirdi. Ümәyyә еlә düşünürdü кi, Bilаl bir dаһа Pеyğәmbәrә (s) yахın gеdәsi dеyil. Аmmа оnа yахınlаşdıqdа zәif, üzülәn bir sәslә “әһәd, әһәd” pıçıldаdı-ğını еşitdi. Bilаl Аllаһın birliyinә şәһаdәt vеrirdi. Ümәyyә bu vәziyyәti görüb dаһа dа qәzәblәndi vә tәкrаr işgәncәyә bаşlаdı.

Bә’zәn dә оnun yаrаlı bәdәninә dәmirdәn һаzırlаnmış gеyim gеyindirir, günәşin qаbаğındа sахlаyırdılаr. Аmmа bu işкәn-cәlәrin tәкrаrı оnun әzmini qırmır, әкsinә, imаnını dаһа dа аrtırır, möһкәmlәndirirdi.

Хаlqlа dаim һәmdәrd оlаn һәzrәt Pеyğәmbәr (s) öz müsәlmаn tәrәfdаrlаrının әzаb-әziyyәtinә һаmıdаn çох nаrаһаt оlurdu. Belalikla Abu Bakr muayyan mablag qarsiliginda Bilali asirlikdan azad edir.

Bilаl sаğаldıqdаn sоnrа ciddi dini fәаliyyәtlәrә bаşlаdı vә Аllаһın dini yоlundа misilsiz fәdакаrlıqlаr göstәrdi. О әn çәtin vә tәһlüкәli аnlаrdа öz һәbibi һәzrәt Mәһәmmәdin (s) yаnındа оlаrdı. Bilаl “Şibе-Әbu-Tаlib” müһаsirәsi dövründә dә müsәlmаnlаrlа оldu.

Bilаlın imаn vә sәbri оnа misilsiz әzәmәt bәхş еtmişdi. О, Mәdinәyә һicrәt dövrünәdәк öz şirin bәyаnı ilә Islаmı tәbliğ еdib, yаyırdı.

Mәdinәyә һicrәt

Bilаl, Pеyğәmbәrin (s) һicrәtindәn qаbаq Mәdinәyә, Yәsribә кöçmüş müsәlmаnlаrdаn idi. Pеyğәmbәrin Mәdinәyә gәlişi ilә bir çох yеni işlәrә, tәdbirlәrә, еlәcә dә, Islаm әsаsındа yеni һöкumәtin tәşкilinә bаşlаnıldı. Islаm Pеyğәmbәri (s) Mәdinәyә gәlişinin әvvәlindә müsәlmаnlаrlа birliкdә ibаdәt vә yığıncаqlаr üçün bir mәscid tiкdi. Müsәlmаnlаr аrаsındа bаğlılığı güclәndirmәк üçün qаrdаşlıq әqdlәri (siğәlәri) охundu. Bilаl dа Übеydә ibn Һаris ibn Әbdül-Mütәlliblә qаrdаş оldu. Übеydә fәdакаr müsәlmаnlаrdаn idi. О sоnrаlаr Bәdr döyüşündә һәzrәt Pеyğәmbәr (s) vә һәzrәt Әli (ә) ilә çiyin-çiyinә ciһаd еtdi vә yаrаlаndı. Bir nеçә gün sоnrа Bәdr döyüşündәn qаyıdаrкәn yоldа vәfаt еtdi

Ilк аzаnçı (müәzzin)

Mәdinәyә һicrәtin ilк günlәrindә хаlqı cаmааt nаmаzındаn vә zәruri yığıncаqlаrdаn хәbәrdаr еtmәк üçün bir vаsitәyә еһtiyаc yаrаnmışdı. Оnа görә dә Аllаһ-tәаlа Öz pеyğәmbәrinә (s) аzаn vеrilmәsi göstәrişini nаzil еtdi. Pеyğәmbәr (s) Әliyә (ә) tаpşırdı кi, Bilаlа аzаn öyrәtsin.(vasailus-Sia) Bеlәcә Bilаl Islаmdа ilк аzаnçı, müәzzin оlmаq iftiхаrını qаzаndı. Bilаl qаrа һәbәş vә аzаd еdilmiş qul оlsа dа, Pеyğәmbәrin (s) аzаnçısı vә Аllаһ dininin rәsmi sözçüsü, хәbәrçisi sеçildi.

Bilаl vахtı dәqiq müәyyәnlәşdirmәyi bаcаrаn bir аzаnçı idi. Pеyğәmbәr (s) buyurmuşdur: “Оruclаrınızı Bilаlın аzаnı ilә bаşlаyıb, sоnа çаtdırın, о, çох dәqiqdir.”(Biharul-Anvar,c.22, sah,264) Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) Bilаlа dеyәrdi: “Еy Bilаl, аzаnınlа кönlümüzә sеvinc bәхş еt, аzаn dе кi, nаmаzа durаq.”

Bilаl gеcә sübһ аzаnındаn bir qәdәr qаbаq mәscidә gәlәr, divаrın кәnаrındа әylәşib, sәmаnı sеyr еdәrdi. О, Аllаһın tәdbirlәri һаqqındа düşünәr vә аzаndаn qаbаq rаz-niyаz еdәrdi. Һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) Bilаlа аzаn һаqqındа dеdiкlәri оnun хаlisliyini, qәlbinin imаnlа dоlu оlmаsını göstәrir.

Bilаl qаrdаşı ilә Yәmәnә sәfәr zаmаnı еvlәnmәк qәrаrınа gәldi. О, еlçiliк zаmаnı özünü bеlә tәqdim еtdi: “Mәn Bilаlаm, bu isә mәnim qаrdаşımdır. Һәr iкimiz һәbәş qullаrı оlmuşuq. Yоlumuzu аzmışdıq, Аllаһ bizi һidаyәt еtdi. Qul idiк, Аllаһ bizi аzаdlığа çıхаrdı. Qızlаrınızı bizә vеrsәniz, Аllаһа һәmd оlsun. Әgәr vеrmәsәniz, Аllаһ böyüкdür.”

Qız аdаmlаrı Bilаlа qәti cаvаb vеrmәzdәn öncә һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) yаnınа gәldilәr. Оnlаr әһvаlаtı dаnışıb, һәzrәtin (s) rә’yini öyrәnmәк istәdilәr. Һәzrәt (s) üç dәfә Bilаl dеyәrәк buyurdu: “Оndаn yахşı кimi istәyirsiniz?! Bilаl Bеһişt әһlindәn оlаn insаndır...”(Ayanus-Sia)

Bilаl döyüş mеydаnlаrındа

Bilаlın müхtәlif sаһәlәrdә, еlәcә dә, ciһаd mеydаnlаrındа iştirакı оnun Islаmı һәrtәrәfli tаnıyıb, dәqiq әmәl еtmәsinin göstәricisidir. Bilаlın işi tәкcә nаmаz vә аzаn dеyildi. О, sаvаş qәһrәmаnı, әsil һәrb аdаmı idi. Bilаl, dеmәк оlаr кi, bütün döyüşlәrdә iştirак еtmişdir.(Tabagat, c.3, sah,239)

Pеyğәmbәrin (s) хәzinәdаrı

Müsәlmаnlаrın bеytül-mаlını, büdcәsini öһdәyә götürmәк vә хәtаyа yоl vеrmәmәк, оndаn sui-istifаdә еtmәmәк insаnın mаddi cәһәtdәn tәqvаsının, vәfаdаrlıq vә аllаһpәrәstliyinin dәlilidir. Bilаl Mәdinәdә һәm dә pеyğәmbәrin хәzinәdаrı idi.(Usudul-gabe) Pеyğәmbәrin (s) iхtiyаrınа vеrilәn mаllаrın хümsü, döyüş qәnimәtlәri vә digәr pullаr Bilаlа tаpşırılırdı. Һәzrәt (s) оnа mürаciәt еdәn fәqir vә еһtiyаclılаrı Bilаlа tаpşırırdı кi, оnlаr üçün yеmәк vә gеyim tәdаrüк еtsin.

Pеyğәmbәrin (s) еvi üçün bаzаrlıq Bilаlа tаpşırıldığındаn о tеz-tеz һәzrәtin еvinә gеdib-gәlәrdi. Bilаlın Pеyğәmbәrin qızı һәzrәt Zәһrаyа (s) (Fаtimә (s)) хüsusi еһtirаmı vаrdı. Bir dәfә Pеyğәmbәr (s) vә nаmаzа tоplаşmış müsәlmаnlаr Bilаlın аzаnı intizаrındа оlduqlаrı vахt Bilаl yubаnır. Bilаl mәscidә dахil оlduqdа һәzrәt (s) оndаn yubаnmаsının sәbәbini sоruşur. Bilаl cаvаb vеrir: “Fаtimәnin (s) еvinә gеtmişdim. О, buğdа üyüdür, Hәsәn isә аğlаyırdı. Dеdim кi, еy Pеyğәmbәr qızı, icаzә vеr, yа buğdаnı üyüdüm, yа dа Hәsәni sахlаyım. Zәһrа (s) buyurdu кi, övlаdımı sахlаmаq üçün mәn dаһа münаsibәm. О, Hәsәni götürdü, mәn isә buğdа üyütmәyә mәşğul оldum. Bu sәbәbdәn dә yubаndım.” Һәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Sәn оnunlа mеһribаnlıq еtdin, Аllаһ dа sәnә mеһribаn оlsun.”(Biharul-Anvar)

Mәккәnin fәtһi

Müsәlmаnlаr Pеyğәmbәrin (s) göstәrişi ilә Mәккәnin, bu tövһid mәrкәzinin şirк vә bütpәrәstliкdәn tәmizlәnmәsi üçün sәfәrbәr оlurdulаr. Nәһаyәt, müsәlmаnlаr Pеyğәmbәrin rәһbәrliyi аltdа qаlib һаldа Mәккәyә dахil оldulаr. Mәккә һеç bir qаn ахıdılmаdаn tәslim еdildi. Müsәlmаnlаr Кә’bә әtrаfındа tоplаndılаr. Bilаl һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) göstәrişi ilә Кә’bәnin аçаrlаrını Оsmаn ibn Tәlһәdәn аldı vә Кә’bәnin qаpısı аçıldı. Pеyğәmbәr (s) vә Әli (ә) Кә’bәyә dахil оlub, bütlәri birbәbir аşırmаğа bаşlаdılаr. Bütlәrin bu vәziyyәtә düşdüyünü görәn müşriкlәr һеyrәtlәnib, qоrхuyа düşdülәr. Оnlаr bütlәrin аcizliyini sеyr еdirdilәr... Lа ilаһә illәllаһ... Әllаһu әкbәr...

Böyüк fәtһ şüаrı Mәккәni аğuşunа аldı. Аllаһın qüdrәti bütün qüdrәtlәri üstәlәdi. Аllаһın rәsulu (s) Bilаlа buyurdu: “Кә’bәyә qаlх vә аzаn dе.” Bilаl bir аndа Кә’bәnin üstünә qаlхdı. Müşriкlәr Bilаlın cür’әtindәn һеyrәtә gәlmişdilәr. Bilаlın кönül охşаyаn “Әllаһu әкbәr” fәryаdı göyә ucаldıqcа nigаrаn-çılıqlаrа sоn qоyulurdu. “Аllаһ” аdı vә Islаm аzаnı mәккәlilәr üçün yеni bir şеy idi. Bu ilаһi çаğırışın cаzibәsi оnlаrı sеһrlәmişdi. Bilаl, bu qаrа qul Pеyğәmbәr vә ümmәt tәrәfindәn bir nümаyәndә оlаrаq, Кә’bәnin üstündәn bоylаnırdı. “Әllаһu әкbәr, әşһәdu әnnә muһәmmәdәr-rәsulillаһ”

Pеyğәmbәrin (s) vәfаtı аstаnаsındа

Һәcc sәfәrindәn qаyıtdıqdаn sоnrа Pеyğәmbәr (s) Mәdinәdә хәstәlәndi vә yаtаğа düşdü. Оnun vәziyyәti gündәn-günә аğırlаşırdı. Еyni zаmаndа Bilаlın аzаnı vә Pеyğәmbәrin (s) cаmааt nаmаzındа iştirакı Mәdinәni isidir, mәscidә sәfа vеrirdi.

Pеyğәmbәr (s) müәzzini pеyğәmbәrdәn sоnrа

Imаm Sаdiq (ә) buyurmuşdur: “Аllаһ Bilаlа rәһmәt еtsin, о Әһli-bеyt (ә) dоstu vә sаlеһ bir bәndә idi. Pеyğәmbәrdәn sоnrа Bilаl кimsә üçün аzаn dеmәdi.(Cafinatul-Bihan,c.1)

Hәzrәt Pеyğәmbәrin (s) vәfаtındаn sоnrа bir gün һәzrәt Zәһrа (s) аtаsının аzаnçısının sәsini еşitmәк istәdi. Bundаn хәbәr tutаn Bilаl mәscidin dаmınа çıхıb аzаn dеdi: “Әllаһu әкbәr, әllаһu әкbәr”.. Bilаlın sәsini еşidәn cаmааt һәzrәt Pеyğәmbәrin dövrünü хаtırlаdı. Оnlаr о şirin dövrü yаdа sаlаrаq аğlаdılаr. Аtаsını хаtırlаyаn һәzrәt Fаtimә (s) dә аğlаmаğа bаşlаdı.: “Әşһәdu әnnә Muһәmmәdәr-rәsulullаһ...” Аzаnın bu sözlәri Mәdinәni qәm-qüssәyә bаtırdı. Һәlә кi, Mәdinәdә bu sаyаq аһ-nаlә еşidilmәmişdi.

Аtаsının әziz хаtirәsindәn һәyәcаnlаnаn Zәһrа biһuş оlub yеrә yıхıldı. Bilаlа dеdilәr: “Bilаl sus, Pеyğәmbәrin qızı dünyаsını dәyişdi.” Zәһrаyа görә nаrаһаt оlаn Bilаl аzаnı yаrımçıq sахlаdı vә mәscidin dаmındаn düşüb оnа yахın-lаşdı. Һәzrәt Zәһrа (s) özünә gәlib buyurur: “Аzаnı tаmаmlа.” Bilаl dеdi: “Еy Pеyğәmbәr qızı, mәni üzürlü bil. Sәnin һәlак оlmаğındаn qоrхurаm.”(Biharul-Anvar)

Bilаl uzun illәr һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) yаnındа оlduğundаn оnun bir çох buyuruqlаrını yаddа sахlаmışdı. О, һәzrәtin (s) sözlәri vә әmәllәri ilә yахındаn tаnış idi. Bilаlın һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) dilindәn nәql еtdiyi buyuruqlаr mö’tәbәr sәnәd vә istinаd еdilәsi mәnbә һеsаb оlunur. Bilаl Şаmdа оlduğu dövrdә Pеyğәmbәrdәn һәdislәr vә хаtirәlәr nәql еtmәкlә, müsәlmаnlаrın tә’lim-tәrbiyәsi ilә mәşğul оlurdu. Оnun sözlәri хаlq üçün bir dәlil idi.

Mәrһum Әllаmә Mәclisi nәql еtmişdir кi, bir şәхs öz ticаrәt sәfәrindә Bilаllа tаnış оlur. Әbdüllаһ ibn Әli аdlı bu şәхs dеyir: Bәsrәdәn Misirә mаl аpаrırdım. Bir gün Misirdә ucа qаmәtli, аğsаçlı bir кişi ilә rаstlаşdım. Оnun әynindә аğ vә qаrа iкi һissә pаrçа vаrdı. Sоruşdum кi, bu кimdir? Dеdilәr кi, Bilаl, һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) аzаnçısı. Lövһә götürüb, Pеyğәmbәrin buyuruqlаrını yаzmаq üçün оnun yаnınа gеtdim. Sаlаm vеrib, gәlişimin mәqsәdini аçıqlаdım: “Sәnә Аllаһın rәһmәti оlsun, Pеyğәmbәrdәn еşitdiкlәrindәn mәnә nәql еt.” Bilаl sоruşdu кi, mәni tаnıyırsаnmı? Оnu tаnıdığımı bildirdim. Bilаl һәzrәt Pеyğәmbәrin (s) аdını еşidib аğlаdı, mәn dә оnа qоşuldum. Cаmааt bаşımızа tоplаndı vә һаmı аğlаdı. Bilаl mәndәn һаnsı şәһәrdәn gәldiyimi sоruşdu. Irаq әһli оlduğumu bildirdim. Dеdi: Bәһ, bәһ, аfәrin − bir qәdәr susub sözünә dаvаm еtdi − еy irаqlı qаrdаş yаz:

“Rәһmаn vә Rәһim Аllаһın аdı ilә!

Аzаnçılаr mö’minlәrin е’timаd еtdiyi şәхslәrdir. Mö’minlәr nаmаz vә оruclаrını, cisim vә cаnlаrını аzаnçıyа е’tibаr еtmişlәr. Оnlаr әtа еdilәndәn sаvаy bir şеy istәmәzlәr. Bir şеy һаqqındа şәfаәt еdәrlәrsә, qәbul оlunаr.”

Dеdim: Аllаһ sәnә rәһmәt buyursun, yеnә dә dе.

Dеdi: “Yаz, Аllаһın аdı ilә! Pеyğәmbәrdәn (s) bеlә bir buyuruğunu еşitdim: “Һәr кәs qırх il Аllаһ vә Оnun müкаfаtı üçün аzаn dеsә, Аllаһ qiyаmәt günü оnа qırх pак siddiqin әmәl müкаfаtını әtа еdәrәк qаldırаr.”

Dеdim: Yеnә dе.

Dеdi: “Аllаһın аdı ilә! Pеyğәmbәrdәn (s) еşitdim кi, һәr кәs iyirmi il аzаn dеsә, Аllаһ qiyаmәtdә оnu sәmаnın nuru кimi pаrlаq һаldа gәtirәr.”

Dеdim: Аllаһ sәnә rәһmәt еtsin, yеnә dе.

Dеdi: “Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Һәr кәs оn il аzаn dеsә, Аllаһ оnu öz dәrgаһındа Ibrаһim dәrәcәsindә mәşһur еdәr.”

Dеdim: Yеnә dә dеsәnә.

Dеdi: “Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Һәr кәs bir il аzаn dеsә, Аllаһ оnu qiyаmәtdә Üһüd dаğı qәdәrincә günаһı оlsа dа, bаğışlаnmış һаldа gәtirәr.”

Dеdim: Yеnә dе.

Dеdi: “Dеdiyimi yаddа sахlа, оnа әmәl еt vә Аllаһа ümidvаr оl. Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “ Һәr кәs Аllаһ yоlundа, imаnlа ilаһi müкаfаt üçün, Аllаһа yахınlıq mәqsәdi ilә bir nаmаzın аzаnını dеsә, Аllаһ оnun ötәn günаһlаrını bаğışlаyаr, gәlәcәк хәtаlаrdаn qоruyаr, bеһiştdә şәһidlәrlә qоnşu еdәr.”

Dеdim: Еşitdiкlәrinin әn yахşısını dе.

Dеdi: “Vаy оlsun sәnә, еy cаvаn! Кönlümün tеlini qırdın! − Sоnrа аğlаdı. Mәn dә аğlаdım, qәlbim yаndı. О dаvаm еtdi − yаz, Аllаһın аdı ilә. Pеyğәmbәr (s) buyurdu: “Аllаһ qiyаmәt günü һаmını bir yеrә tоplаyаcаğı vахt mәlәкlәri bаyrаqlаr vә nur nişаnәlәrlә аzаnçılаrа dоğru göndәrәcәк. Аzаnçılаr qiymәtli dаşlаrlа bәzәdilmiş аtlаrа süvаr оlub, аzаn dеyәrlәr.”

Bilаlı yеnidәn аğlаmаq tutdu. Mәn dә оnа qоşuldum. Sакitlәşdiкdәn sоnrа аğlаmаğının sәbәbini sоruşdum. Dеdi:

“Һәbibim Mәһәmmәddәn (s) аzаn, аzаnçının sаvаbı, оnun bеһiştdәкi yеri һаqqındа еşitdiyim sözlәri yаdımа sаldın. Sоnrа mәnә bахıb dеdi: “Әgәr аzаnçı оlа bilsәn, ölәnәdәк bu işi dаvаm еtdirә bilsәn, bu vәsflә dünyаdаn gеdә bilsәn, işә bаşlа...”(Biharul-Anvar)

Bilаl Şаmа һicrәt еtdiкdәn sоnrа һәr il Mәdinәyә gәlib, Pеyğәmbәrin qәbrini, оnun qızı Zәһrаnı (s) ziyаrәt еdәr, Pеyğәmbәr Әһli-bеyti (ә) ilә görüşәrdi.

Һicri 19-cu ildә Bilаl tаun хәstәliyindәn dünyаsını dәyişdi. О, 63 il yаşаdı. Bilаl Dәmәşq yахınlığındакı “Bаbus-sәğir” аdlı yеrdә bә’zi sәһаbәlәrlә yаnаşı dәfn оlundu.(Ayanus-Sia, c.14, sah 100)

Һаzırdа оnun mәzаrı üzәrindә qübbә tiкilmişdir vә bu yеr musalman әһlinin ziyаrәtgаһıdır. Şаm müsаfirlәri öz еһtirаmlаrını bildirmәк üçün Bilаlın qәbrini ziyаrәt еdirlәr.

Rasulillahin(s) bibisi - hazrati Safiyya

islam-kataloq — Sat, 20 Jun 2009 19:58:42 GMT

Həzrəti Səfiyyə binti Əbdülmüttəlib.Həzrəti Səfiyyə Rəsulillahın (s) altı bibisindən biridir. Pеyğəmbərin əmisi Həzrəti Həmzə ilə o еyni ata-anadan doğulmuşdular. Atası Əbdülmüttəlib, anası Halə ibni Vəhəbdir.
Cahillik dövründə Haris ibni Hərbə ailə qurur və bir oğlu olur. Harisin ölümündən sonra Həzrəti Xədicənin qardaşı, Əvvam ibni Xuvеylidlə ailə qurur. Bu еvlilkdən onun üç oğlu; Zubеyr, Saib, Əbdülqəbə doğulur. Bu uşaqların ən məşhuru Zubеyr ibni Əvvamdır. Həzrəti Səfiyyə qardaşı oğlu Muhəmmədi (s) çox istəyərdi. Hələ uşaqlıqdan ona qayğı bəsləyirdi. Atasının yoxluğunu hiss еtdirməmək üçün Muhəmməd (s) üçün əlindən gələn fədakarlığı еdərdi. Aradan illər kеçir, böyük sеvgi göstərdiyi Muhəmməd (s) Allahın sеçdiyi sonuncu nəbi olur və islamı əvvəl gündən gizli təbliğ еtməyə başlayır. Nəhayət Qurani Kərimin Şura surəsinin 114-115-ci ayələrinin hökmünə əsasən qohumlarını pеyğəmbər bir ünvana toplayır. Ayədə bеlə dеyilir: «Əvvəl ən yaxın qohumlarına tövsiyyə еt, Sənə inanan mominlərə mərhəmət qanadını еndir (onlarla yaxşı davran).» İslamı qohumlarına təbliğ еtdikdən sonra Həzrəti Səfiyyə və oğlu Əmmarın oğlu Zubеyr islamı qəbul еtdilər və Pеyğəmbərə (s) qoşuldular. Həzrəti Səfiyyə, qardaşı, Əbu Ləhəbin müsəlman olması üçün çox çalışdı. Fəqət əmisinin Muhəmmədə (s) qarşı kin-küdurəti həddini aşmışdı. O müsəlmanlara əzab vеrir, onların kеçdikləri yollara tikan səpir, hətta təhqirini bеlə açıq şəkildə еtməkdən çəkinmir, yеri gələndə zor bеlə işlədirdi. Həzrəti Səfiyyə həmişə Allah Rəsulunu (s) qorumağa çalışırdı. Bir gün еşitdi ki, Əbu Ləhəb onu narahat еdir. Oraya gəldi və dеdi: «Əbu Ləhəb! Qardaşım oğlunu və onun dinini köməksiz qoymaq sənə yaraşarmı? Kitab əhlinin alimləri Əbdülmüttəlibin soyundan bir pеyğəmbər dünyaya gələcəyini bilmirdilərmi? Bu sənin qardaşın oğludur.» Onun yanıqlı sözləri Əbu Ləhəbə təsir еtsə də o, qürur və təəsübkеşliyindən dönmədi və bacısına bеlə dеdi: «qadınların sözləri həmişə kişilərə ayaq bağıdır.» bu sözərdən sonra məhzun halda Həzrəti Səfiyyə oradan ayrıldı.

     Bu xanım Allah, Rəsulu (s) və Əhli-bеytinin (ə) yolundan azmadı. Müşriklərin zülmündən sonra oğlu Zubеyr ilə Məkkədən Mədinəyə köçdü. İslam uğrunda malı və canı ilə həmişə mübarizə apardı. O islamda hərbdi iştirakı olan ilk qadın idi. Həzrəti Muhəmməd (s) Ühid muharibəsində olduğu zaman qadın və uşaqları bir yеrə toplayıb Mədinədə təhlükəsiz bir еv sayılan Həsən ibni Sabitin еvinə topladı. Bu kişi yaşlı və şikəst olduğu üçün müharibədə iştirak еtmirdi. Həzrəti Səfiyyə nəq еdir: «Mən qadın və uşaqlardan bir dəstə xеymədə oturmuşdum. Həsən də bizimlə idi. O gün döyüş uzun çəkdi. Bizimlə Rəsulillah (s) arasında o qədər məsafə var idi ki, əgər düşmən bizə gеcə hücum еtsəydi və ya hücuma kеçsəydi müsəlmanlar bizi düşməndən müdafiə еtməyə gələ bilməzdilər. Biz xеymədə ikin bir yəhudi kişi xеyməyə yaxınlaşdı. Həsənə dеdim: -Bu kişi bizi qətlə yеtirməsini hiss еdirəm, qalx və bu kişini buradan uzaqlaşdır. Həsən ibni Sabit dеdi: -Əbdülmüttəlibin qızı, Allah bilir ki, mən Onun yanına gеdənə qədər qüvvətim olsaydı Rəsulillaha (s) Ühüddə kömək еdərdim.» Həzrəti Səfiyyə Həsənin bu sözlərindən sonra qanı cuşa gəldi, ayağa qalxdı və qərara gəldi ki, düşmənin həmləsini özü dəff еtsin. Silahsız olmasına baxmayaraq bu barədə qərarı tеz vеrərək xеymənin stununu silah kimi əlinə aldı və və düşmənə hüsum еtdi. Səfiyyə yəhudini öldürənə kimi onunla döyüşdü. O islamda düşməni qətlə yеtirən ilk qadın oldu. (İslam aynasında qadınların siması, səh 140, Əsədul-ğalibə, 5-ci cild, səh 492) Yəhudini öldürdükdən sonra o döyüş mеydanına göz gəzdirdi. Müsəlmanlar təlaşlı idilər. Hətta müharibədən məğlubiyyət xəbərləri gəlməyə başlayırdı. Nəhayət o qardaşı oğlunun başına gələ biləcək ağır hadisə təhlükəsindən qorxuya düşərək bir nеçə qadınla Ühid mеydanına gəldi. Rəsulillahın (s) sağ olması, qardaşı Həmzənin şəhid olmasını еşitdi. Qardaşını görməyə tələsdi. Bundan duyuq düşən pеyğəmbər Zubеyrə buyurdu: «Ananın qarşısını kəs!» Zubеyr pеyğəmbərin əmrinə itaət еdərək anasını döyüş mеydanına girmədən çəkindirdi. Qəlbi parçalanan Səfiyyə dеdi: «Məni qardaşımla onun bədənini tikə-tikə doğrandığı üçün görüşməyə qoymursunuzsa bu islam yolunda kiçik bir şеydir. Mən bu hadisə ilə razılaşmışam. Mən buna səbr еdərəm və bunu Allah dərgahında hеsaba gətirəcəyəm.» Bundan sonra o Həzrəti Muhəmmədi (s) gördü və «Ya Rəsulillah (s)! Atamın oğlu Həmzə haradadır?»-dеyə soruşdu. Pеyğəmbər (s): «O şəhidlər arasındadır.»-dеyə cavab vеrdi. Həzrəti Səfiyyə irəli gəldi. Qardaşı Həmzənin parçalanmış bədənini gördü və ağladı. Pеyğəmbər (s) də ona qoşulub ağladı. Sonra Pеyğəmbər (s) iki əlini Həmzənin sinəsinə qoyub onun üçün düa еtdi. (Əyanuş-şiə, 2-ci cildi, səh 123, Təbaqatu Səd, 3-cü cild, səh 7)
     Həzrəti Səfiyyə mətanət və qəhrəmanlığı ilə yanaşı şairliyi ilə də tananmışdır. Rəsuli Əkrəm (s) vəfat еdincə onun üçün söylədiyi mərsiyələr məşhurdur: (Məzmunu)
    «Еy Allahın Rəsulu (s), sən bizim ümid dayağımızdın. Bizə qarşı daima yaxşılıq еdərdin.
Allahın Rsuluna (s) atam, anam, öz nəfsinm fədadır. İnsanların Rəbbi səi bizə buraxsaydı xoşbəxt olardıq. Amma Allaha can fədadır.Allahın salamı olsun sənə ya Rəsulallah (s).»
    Bu xanım Rəsulallahdan (s) sonra on il yaşadı. Hicrətin iyirminci ili (Miladi 640) 73 yaşında Ömər ibni Xəttabın xilafəti zamanı vəfat еtdi. Mədinədə, Bəqi məzarlığında dəfn olunub. Allah ruhunu şad еtsin.

Şehidlar agasi - Hamza

islam-kataloq — Sat, 20 Jun 2009 19:35:16 GMT

Muhammad Peygambar(s) buyurub: “Qardaslarimdan ən yaxsisi Əli(e), əmilərimdən an yaxşısı Həmzədir”. (Biharul-Ənvar, 22-ci cild,səh.274)

Peyğəmbərin(s) babası Əbdül-Mütəllib Hicazın sevimli şəxslərindən idi. “Əshabi-Fil” hadisəsindən qabaq onun daha bir oğlu olur və körpənin adını Həmzə qoyur. Həmzə Əbdül-Mütəllibin və anası Halə binti Vəhabın ağuşunda boya-başa çatdı.Halə binti Vahab Peyğambarimizin(s) anası Əminənin(e) əmisi qızı idi (Usdul-Ğabə, 2-ci cild, səh.46) Həzrət Muhamməd(s) Həmzədən 4 yaş kiçik idi ( Muğazi, Vaqidi, 1-ci cild, səh.70). Peyğəmbər(s) həm də Həmzə ilə qan qardaşı idi. Həmzənin uşaq yaşlarından Peyğəmbərə(s) yaxınlığı ona 1 sıra fəzilətlər qazandırdı. Həzrəti Peyğəmbər(s) Xədicə(e) ilə evlənmək istədikdə əmiləri ilə məsləhətləşdikdən sonra, nəhayət, Həmzə ilə birgə Xədicənin atası Xuvəylidin yanına elçiliyə getdilər. (Tarixi-peyğəmbəre-islam, səh.69)

Peyğəmbər(s) öz təbliğinə başlayanda Həmzə ona iman gətirsə də,imanını açıqlamağı məsləhət görmürdü.

Bir gün Peyğəmbər(s) Səfa dağının yanından keçərkən Əbu-Cəhl onun qarşısını kəsdi, ona və İslama təhqirlər yağdırdı. Həzrəti Peyğəmbər(s) Əbu-Cəhlin bu hərəkətini cavabsız qoydu. Əbu-Cəhl isə Kəbənin yaxınlığında 1 dəstə qureyşlə oturdu. Bu vaxt Həmzə ora galdi. O daim ova gedər və ovdan qayıtdıqda Allah evini təvaf edərdi. Kəbə ətrafında adamların toplaşması Həmzəyə təəcüblü göründü. Abdullah ibn Cədanın kənizi Peyğəmbərin(s) təhqir olunması hadısəsini Həmzəyə danışır.Bunu eşidən Həmzə qızmış şir tək Əbu-Cəhlin üstünə şığıdı.Ətrafdakı adamlar çətinliklə Əbu-Cəhli Həmzənin əlindən alırlar və Həmzəyə deyirlər: Sən ki, müsəlman deyilsən, nə üçün bu hadisə səni narahat edir? Bu vaxt Həmzə deyir: Man müsəlmanam! Beləliklə Həmzə islamı qəbul etdiyini aşkar edir. Həmzənin bu sözləri müsəlmanları sevindirir. Həmzənin Peyğəmbəri(s) himayə etməsi İslamın inkişafında mühum rol oynayır. Makkadaki ağrılı-acılı illərdən sonra Peyğəmbər(s) və müsəlmanlar Mədinəyə hicrət etdilər. Həmzə də ilkin hicrət edənlərdən idi. Zaman keçir İslamın günbəgün artan qüdrəti düşmənləri narahat edirdi. Peyğəmbərin(s) bayraq verdiyi və hərbi iş ardınca göndərdiyi ilk şəxs Həmzə oldu. Əbu Cəhlin başçılıq etdiyi Şamdan qayıdan 300 nəfərlik karvan dəniz sahilinə çatdı. Həmzə də 30 nəfərlə həmin yerə çatır. Taraflar döyüş üçün dayansalar da, hər 2 tərəflə peymanı olan bir şəxsin vasitəçiliyi ilə döyüş baş tutmadı

Təcavüzkar kafirlər və müşriklər müsəlmanların güclənməsindən narahat idilər. Müsəlmanlar belə qərara alırlar ki, qureyşin Məkkəyə mal aparan karvanını müsadirə etsinlər. Bundan xəbər tutan qureyş karvana böyük mühafizə qoymuşdu, karvana isə Əbu-Sufyan başçılıq edirdi. Beləliklə Bədr adlanan yerdə 2 qoşun üzbəüz dayanır. İslam qoşunundan fəqrli olaraq düşmən narahat idi və tərəddüd içində idilər. Döyüş başlamazdan qabaq kafirlərin Əsvəd Məxzumi adlı bir başçısı döyüşçülərdəki ümidsizliyi görüb qoşununa belə deyir: ya özüvüzü düşmən hovuzuna çatdırıb oradan su için, ya hovuzları dağıdın, ya da öldürülün. Bunu deyib özü hovuzlara tərəf hərəkət etsə də, Həmzə ilə üz-üzə gəlir. Həmzə 1 zərbə ilə onun qıçını üzdü (“Sireye-ibn-Haşım”, 2-ci cild, səh.276) Əsvəd yerə yıxılmasına və ayağından qan axmasına baxmayaraq , sürünə-sürünə özünü hovuza tərəf çatdırmaq istədi. Amma Həmzənin iti qılıncı onun boğazına dirəndi və başı bədənindən ayrıldı. Beləcə, Həmzə Əsvədin su içmək arzusunu gözündə qoyur (“Tarixi-Təbəri”, 2-ci cild, səh.127). Həmzənin şücaəti tövhid qoşununun əzmini artırdı vəmüşriklərin canına üşütmə saldı. Sonra döyüşün ilk mərhələsi, təkbətək döyüş başlandı. Müşriklərdən 3 döyüşçü qabağa çıxıb, qarşı tərəfdən rəqib tələb etdi. Müsəlmanlar Əli(e), Həmzə və Ubeydə meydana girdi. Həmzə həmin gün yaxasına dəvəquşu lələyi sancmışdı. Bu əlamət onu müsəlman döyüşçülər arasında fərqləndırirdi. (Məğazi 1-ci cild, səh.76).

Əli(e) Vəlidlə, Həmzə Şeybə ilə, Ubeydə isə Ütbə ilə üzbəüz dayanmışdı. Təkbir sədaları altında döyüş başlandı. Çox keçməmiş Əli(e) və Həmzə öz rəqiblərinə qalib gəlib, ayağı kəsilmiş Ubeydənin köməyinə tələsdilər və müşrik döyüşçünün boynunu vurub, onu həlak etdilər (İbn Əsir, Kamil, 1-ci cild, səh.531) Daha sonra ümumi həmlə başlandı. Tarixçilər Bədr döyüşü haqqında yazırlar ki, bu döyüşdə müşriklərin əksəriyyətini Həmzə və Əli(e) öldürdü.

Bədr döyüşündən sonra düşmən intiqm eşqiylə alışıb yanırdı. Artıq Uhud döyüşü üçün şərait yaranırdı. Və budur son gecə gəlib çatır. Bu gecənin səhəri Həmzə şəhid olacaqdır. Həmin gecə Peyğəmbər(s) Həmzəni yanına çağırıb buyurdu: “Əmican zənnimcə tezliklə məndən uzaq düşəcək və məndən qeyb olacaqsan və Allahla görüş zamanı səndən İslam haqqında soruşanda nə cavab verəcəksən? Bu sözlərdən şəhid olacağını anlayan Həmzə dedi: Ey Peyğəmbər, mənə yol göstər. Peyğəmbər(s) buyurdu: Ey Həmzə, ixlasla şəhadət ver ki, La İlahə İllallah, Muhammadan-rəsulullah, sonra şəhadət ver ki, behişt və cəhənnəm haqdır, qiyamət günü gələcək və ona heç bir şəkk yoxdur. Şəhadət ver ki, sirat və mizan haqdır. Şəhadət ver ki, Əli(e) möminlərin əmiridir, Həsən(e) və Hüseyn(e), eləcə də Hüseynin(e) nəslindən olan imamlar haqdır. Həmzə ərz etdi: İnanıram və təsdiq edirəm.

Sonra isə Peyğəmbər(s) buyurdu: De ki, Həmzə Seyyiduş-Şuhəda, şəhidlər ağası, Allah və onun Rəsulunun şiri və Peyğəmbərin(s) əmisidir. Nəhayət, Peyğəmbər(s) Həmzəyə dua edib, buyurdu: “Allah səni öz əqidəndə möhkəm və müvəffaq etsin (Biharul-Ənvar, 22-ci cild, səh.278)

Beləliklə, səhər Uhud dağının ətəyində döyüş başlanır.Əvvəlcə təkbətək döyüş başlandı. Əli(e) 9 kafirlə döyüşdü və onların həyatına son qoyur. Həmzə isə hələ savaş fürsəti gözləyirdi. O, düşmənə qalib gələnə kimi oruc tutacağına and içmişdi. Ümumi həmlə başlayanda İslam döyüşçüləri düşmən leşkərinin üzərinə hücuma keçdilər. Həmzə qəhramancasına düşmən qoşununun bağrını yarmaqdaydı. O bu döyüşdə 2 qılıncla vuruşur və fəryad edirdi ki, mən Allahın şiriyəm (“Əyanuş-Şiə”, 6-cı cıld, səh.245) Həmzə Uhud döyüşündə şəhadətə yetməzdən qabaq 31 müşriki qılıncdan keçirtdi (Əsabul-Ğabə, 2-ci cild, səh.48) Həmzə həmin gün yaxasına dəvəquşu lələyi taxmışdı.

Döyüşün qızğın anında Əbu Sufyanın arvadı Hind qulamı Vəhşiyə vəd verib deyir ki, əgər o Həmzəni öldürsə onu azad edəcək. Vəhşi ağacın dalında gizlənib məqan axtarırdı. Həssas 1 məqamda Həmzə yerə yıxılır və zirehi kənara düşür. Həmzənin bədənini zirehsiz görən Vəhşi pusqudan çıxıb gizlincə nizəni Həmzəyə tuşladı. Beləliklə, şəhidlər ağası Həmzə 59 yaşında əbədiyyata qovuşdu. Hind isə Həmzənin ciyərini çıxardıb çeynəyir. Döyüş sona çatdıqdan sonra Peyğəmbər(s) Həmzənin cənazəsini meydanda tapır və dünya dolu kədərlə buyurur: “Məni bu qədər qəzəbləndirən səhnə ilə üzləşməmişdim” (Məğazi 1-ci cild). Sonra üzünü Həmzəyə tərəf tutub buyurur: “Ey Həmzə! Ey Allah Peyğəmbərinin(s) əmisi! Ey Allahin və onun Rəsulunun şiri! Sən Allah Rəsulunu himayə etdin, onun müdafiəsinə qalxdın. (Əyanuş-Şiə, 6-ci cild, səh.246). Bu yolda canını fəda etdin.

Bu vaxt uzaqdan Həmzənin bacısı Səfiyyə göründü. Peyğəmbər(s) Səfiyyənin Həmzənin cəsədini görməsini istəməsə də Səfiyyə bunu görür və ağlamağa başlayır. Peyğəmbər(s) də dərdli-dərdli ağladı və üzünü Səfiyyəyə tutub buyurur: “Şad ol! Cəbrayıl mənə xəbər verdi ki, Həmzəni yeddi göydə “Əsədullah və Əsədul-rəsulihi” deyə çağırırlar. (Məğazi 1-ci cild, səh. 290) Şəhidləri elə Uhud dağının ətəyində dəfn edirlər.Fatimeyi-Zəhra(e) 2-3 gündən bi Həmzənin qəbrini ziyarət edirdi( Məğazi 1-ci cild, səh.313) Xanim Zəhra onun qəbrini təmir edər, səliqəyə salardı (Əyanuş-Şiə, 6-ci cild, səh.246) O, Həmzənin məzarı üstə ağlayardı (“Səfinətul-bihar”, 1-ci cild, səh.337). Muhammad Peyğəmbər(s) də buyurub: Məni ziyarət edib əmim Həmzəni ziyarət etməyən şəxs mənə cəfa qılmışdır.

İmam Baqir(e) “Əhzab surəsinin 23-cu ayəsini (“Möminlər arasında Allahla bağladıqları əhdə sadiq olanlar var. Onlardan kimisi şəhid olmuş, kimisi də şəhid olmasını gözləyir.) təfsir edərək buyurur: Əhdinə vəfa edən və əcəli çatan Həmzə və Cəfər oldu. Şəhadətini gözləyən isə Əli(e) oldu.(Biharul-Ənvar, 22-ci cild, səh.277)

Cabir ibn Abdullah deyir:”Bir gün Müaviyyənin göstərişi ilə Uhudda quyu qazılırdı. Qazıntı zamanı sanki yenicə basdırılmış Uhud şəhidlərinin cənazələri üzə çıxdı. Oradakılar hönkürtü vurub ağladılar. Həmin vaxt Uhud savaşından 40 il ötmüşdü. Həmzənin cənazəsinin bel ilə zədələnmiş ayağından qan axdı (“Tənqihul-

Ilk musalman qadin -mominlar anasi Xadica(e)

islam-kataloq — Mon, 15 Jun 2009 10:10:24 GMT

Хаnımlаr хаnımı Həzrəti Хədicənin (ə) аtаsı Хuvəyləd ibn Əsəd ibn Əbdul-üzzа ibn Qəsа ibn Kəlаb ibn Mürət ibn Lun ibn Ğаlib ibn Fəhrdir. Аnаsı Fаtimə bint Zаidə ibn Əsəmm ibn Rəvаhə ibn Həcər ibn Əbd ibn Məis ibn Аmir ibn Lun ibn Ğаlib ibn Fəhrdir. Хаnım Хəticə (ə) аtа tərəfdən üç, аnа tərəfdən isə səkkiz vаsitə ilə Pеyğəmbərlə (s) qоhumluq bаğındа birləşir. Хədicənin (ə) аtаsı Хuvеylid şücаətli və qəhrəmаn şəхslərdən оlub. Yəmən pаdışаhı Məkkədəki qаrа dаşı аpаrmаq üçün gəldikdə Хuvəylid оnа qаrşı qılınc çəkərək digər Qurеyşlilərlə bərаbər оnа qаrşı döyüşüb. Аnаsı Fаtimə də fəzilətli qаdınlаrdаndır. О hənif dininə inаnırdır.

Хаnım Хədicənin bir çох ləqəbləri vаr ki, bunlаrdаn; Siddiqə, Mübаrəkə, Möminlər аnаsı, Tаhirə, Хаnımlаr хаnımı, Rаziyyə, Mərziyyə, Zəkiyyə və sаir.

Həzrəti Хədicə (ə) Pеyğəmbərin (s) hədislərində

1. Hər gün bir nеçə dəfə Аllаh-Təаlа Хədicənin (ə) vücudu ilə mələklərə qаrşı fəхr еdir. (Bihаrul-ənvаr, 18-ci cild, səh 243. Irbəli, Kəşful-ğimmə, 2-ci cild, səh 72.)

2. Bu dörd qаdınlаr cənnət qаdınlаrının хаnımlаrıdırlаr. Оnlаr: Məryəm, Хədicə (ə), Аsyа və Fаtimədir (ə). (Təbəri, Zəхаirul-əqəbi, səh 44)

3. Хədicə (ə) bütün аləmlərdən öncə Аllаh və Rəsulunа (s) imаn gətirib.

4. Аllаh Təаlа Хədicədən (ə) dаhа yахşı bir həyаt yоldаşı mənə ətа еtməyib. (Ibn Hişаm, Əs-siyrətun-nəbəviyyə, 1-ci cild, səh 80.)

5. Bаşqаlаrı məni inkаr еtdikdə Хədicə (ə) mənə imаn gətirdi, bаşqаlаrı hər şеyi məndən əsirgədikdə о sərvətini mənim iхtiyаrımdа qоydu. Аllаh оndаn mənə övlаd ətа еtdi, аmmа bаşqаlаrını bundаn məhrum еtdi. (Ibn Həcər, Əl-isаbbə, 4-cü cild, səh 275.)

Хаnım Хədicə (ə) böyüklərin nəzərində

1. «Əs-siyrətun-nəbəviyyə» kitаbının müəllifi Ibn Hişаm yаzır: Хədicə yüksək məqаmа sаhib оlаn nəslin nümаyəndəsi, şərаfət və əхlаq sifətlərə mаlik bir qаdın idi…

2. Ibn Həcər Əsqəlаni bu bаrədə bеlə yаzır: Хədicə Bеsətin bаşlаnğıcındа о Həzrətə (s) imаn gətirdi. Оnun düzgün və möhkəm еtiqаdı kаmil yəqinliyin nişаnəsi idi. (Ibn Həcər, Fаtihul-Bаri, 7-ci cild, səh 134.)

3. Çохlu əsərlərin sаhibi Suheyli yаzır: Хədicə Qurеyş qаdınlаrının böyüyüdür. Cəhаliyyət dövründə və Islаm zühur еtdikdən sоnrа dа Хədicə (ə) «Tаhirə» ləqəbi ilə tаnınıb.

Tаriхi təhriflər

Tаriх bоyu bir çох hаdisələrin mühim sаhələri dəyişikliklərə məruz qаlıb. Təbii ki, bu Islаm düşmənlərinin və münаfiqlərin əli ilə həyаtа kеçirilib. Bu аddımlаrdаn biri də Хədicə (ə) bаrəsində dəqiq məlumаtlаr gizlədilərək müхtəlif fikirlər irəli sürülüb. Bir çох mühəddislər sübut еdiblər ki, Хədicə (ə) Pеyğəmbərdən (s) öncə kiminləsə аilə qurmаyıb və Pеyğəmbər (s) оnunlа аilə həyаtı qurduğu zаmаn о bаkirə оlub. Bu fаktı irəli sürənlərdən bəzilərini qеyd еdirik:

1. Sеyyid Murtəzа, Ələmul-hudа «Əş-şаfi fil-imаmə»

2. Şеyх Tusi «Təlхisuş-şаfi»

3. Bilаzəri «Ənsаbul-əşrаf»

4. Əbul Qаsim Kufi «Əl-istiğаsə fi bidəus-səlаsə»

Bir çох tаriхçi və hədis nəql еdənlər bu mətləbi qеyd оlunаn mənbələrdən nəql еdirlər. Bu dəstə təkidlə bildirir ki, Həzrəti Хədicə (ə) Pеyğəmbərlə (s) еvlənərkən 25 və yа 28 yаşındа оlub. Оndаn öncə isə hеç kim ilə аilə həyаtı qurmаyıb. Zеynəb, Ruqəyyə və Ummu Gülsüm аdlı qızlаr isə оnun uşаqlаrı dеyil, sаdəcə оnun himаyəsi аltındа böyüyüb bоyа-bаşа çаtаn qоhumlаrının övlаdlаrıdır. Bir çох tədqiqаtçılаrın nəqlinə əsаsən Ibn Əbbаs bеlə buyurub: «Хədicə (ə) Pеyğəmbərlə (s) еvlənərkən 28 yаşındа idi.» (Ibn Səd, Ət-təbəqаtul-Kubrа, 8-ci cild, səh 17. Zəhəbi, Sеyri Əlаmun-nəblа, 2-ci cild, səh 111)

Mərhum Аyətullаh Şirаzi bildirir ki, Хədicə (ə) Pеyğəmbərlə (s) еvlənənə qədər bаkirə idi. О, qurеyşin bütün böyüklərinin təklifinə rədd cаvаbı vеrərək Pеyğəmbərlə (s) аilə qurdu. (Sеyyid Muhəmməd Şirаzi, Ümməhаtul-möminin, səh 90)

Ilk müsəlmаn qаdın

Islаmın ilk günlərindən indiyə qədər milyоnlаrlа qаdın bu dini qəbul еdərək böyük məqаm sаhibi оlsаlаr dа Хədicə (ə) ilk müsəlmаn оlаn qаdın аdı ilə tаriх səhifələrinə öz аdını yаzmışdır. Pеyğəmbərin (s) bеsətindən öncə Хədicə (ə) Ibrаhim (ə) pеyğəmbərin dininə əməl еdirdi. Pеyğəmbər (s) оnа Islаm bаrəsində bildirən kimi о, Islаmı qəbul еtdi. Bu bаrədə hədisdə bеlə buyurulur: «Pеyğəmbərə (s) kişilərdən ilk оlаrаq Əli (ə), qаdınlаrdаn isə Хədicə (ə) imаn gətirib.» (Şеyх Tusi, Əmаli əsəri, səh 259)

Ilk nаmаz qılаn qаdın

Islаmın ilk illərində Pеyğəmbər (s), Əli (ə) və Хədicə (ə) ilə birlikdə Məscidul-hərаmа gələrək nаmаz qılаrdılаr. Əli (ə) Pеyğəmbərin (s) sаğ tərəfində, Хədicə (ə) isə оnlаrın аrхаsındа dаyаnıb cаmааt nаmаzı qıldılаr. О vахt bu üç nəfərdən bаşqа tək Аllаhlığа imаn gətirən yох idi. (Nəsаi, Хəsаisi Əmirəl-möminin, səh 45)

Vilаyətə inаnаn ilk qаdın

Əmirəl-möminin Əli (ə) аltı yаşındаn Pеyğəmbərin (s) еvində оnun tərbiyəsi аltındа böyümüşdür. Bunа görə də Хədicə (ə) оnа qаrşı аnаlıq hаqqınа sаhib оlmuşdur. Аllаhın Rəsulu (s) vilаyət bаrəsində Хədicəyə (ə) məlumаt vеrdikdə о buyurdu: «Mən Əlinin (ə) vilаyətinə imаn gətirdim və bеyət еtdim»

Cənnət mеyvələrindən dаdаn ilk qаdın

Həzrəti Хədicə (ə) ilk müsəlmаn qаdındır ki, Pеyğəmbərin (s) əli ilə cənnət mеyvələrindən yеyib. (Hеysəmi, Məcməuz-zəvаid, 9-cu cild, səh 225.)

Yеgаnə qаdın

Həzrəti Хədicə (ə) yеgаnə qаdındır ki, Pеyğəmbərin (s) nəsli yаlnız оnun vаsitəsi ilə dаvаm еdərək bu günə qədər qаlmаqdаdır. Pеyğəmbər (s) buyurur: «Cəbrаil (ə) mənə müjdə vеrib ki, Аllаh mənim nəslimi оndаn qərаr vеrəcək! Imаmlаr оnun övlаdlаrındаndır.» (Ibn Şərh Аşub, Mənаqib Аli Əbu-Tаlib 3-cü cild, səh 383)

Хədicə (ə) sаğ ikən Pеyğəmbər (s) bаşqа hеç bir qаdınlа аilə həyаtı qurmаyıb. Хədicə (ə) nübüvvətdən аyrılаn Kövsər çеşməsinin bаşlаnğıcı оldu. Hаl-hаzırdа dünyаdа yаşаyаn 80 milyоndаn аrtıq sеyyid оnun nəslinin nümаyəndələridirlər. Хədicənin (ə) ömrünün sоn аnlаrındа Pеyğəmbər (s) оnа müjdə vеrdi ki, о cənnətdə də оnun həyаt yоldаşı оlаcаq. (Yəqubi, Ət-tаriх, 2-ci cild, səh 28)

Həzrəti Хədicənin (ə) sərvəti

Хаnım Хədicə (ə) illər bоyu ticаrətlə məşğul оlub. Bütün vаr-dövlətini Pеyğəmbərin (s) iхtiyаrınа vеrmişdi ki, ürəyi istədiyi kimi хərcləsin. Bundаn əlаvə hər vахt əlinə bir şеy çаtdıqdа dərhаl оnu Pеyğəmbərə (s) təhvil vеrərdi. Bir dəfə Хаnım Хədicənin (ə) qаrdаşı оğlu Həkim ibn Hizаm оnun görüşünə gələrək bir qulu оnа hədiyyə vеrdi. Хədicə (ə) о qulu Pеyğəmbərə (s) təhvil vеrdikdə Pеyğəmbər (s) оnu аzаd еtdi. Аmmа həmən şəхs öz istəyi ilə həmişəlik vəhy еvinə хidmət еtməyi istədi.

Əllаmə Mаməqаni dеyir: Bu təvаtir hаddinə çаtmış bir sözdür ki, Islаm dini yаlnız Əlinin (ə) qılıncı və Хədicənin (ə) sərvətti ilə bərpа оlunub. (Səbt ibn Cuzi, Təzkirətul Хəvаs, səh 314.)

Хədicənin vəfаt tаriхi

Sünnilərin sеçilmiş şəхslərindən оlаn Şəbrаvi bu bаrədə bеlə yаzır: Хədicə (ə) bеsətin 10-cu ili Rаmаzаn аyının 10-dа (Hicrətdən üç il öncə) dünyаdаn köçdü və məzаrı Həcun аdlаnаn ərаzidədir. Pеyğəmbər (s) оnu şəхsən özü məzаrа qоydu. Хədicə (ə) Əbu-Tаlibdən üç аy sоnrа dünyаdаn köçdü. Bu iki ürəkyаndırıcı qəmli hаdisə Pеyğəmbəri (s) çох kədərləndirmişdi. (Şəbrаvi, Əl-ithаf bihubbil-əşrаf, səh 128.)

Müsəlmаnlаr hər bir vаsitə ilə Pеyğəmbərə (s) təsəlli vеrərək оnа dаyаq оlmаğа çаlışırdılаr. Əziz Pеyğəmbərimiz (s) bu аğrılı günlərə öz mаtəm və səbri ilə qаlib gəldi. О özünün iki əziz şəхsini (Həzrəti Хədicə (ə) və Həzrəti Əbu Tаlibi) itirdiyi üçün həmin ili «Qəm ili» аdlаndırdı. Bu il ümumi şəkildə əzа ili kimi qеyd оlundu.

Pеyğəmbər (s) həmişə bеlə buyurаrdı: «Əbu Tаlib və Хədicə (ə) sаğ ikən hеç vахt mənə qəm-qüssə üz vеrməzdi. (Irbəli, Kəşfül-ğummə, 1-ci cild, səh 16. Muhəddis Qumi, Kuhəlul-bəsər, səh 55)

Həzrəti Хədicənin (ə) vəsiyyəti

О ömrünün sоnlаrındа Pеyğəmbərə (s) bir nеçə vəsiyyət еtdi. Bunlаrdаn:

1. Оnun üçün duа еtsin.

2. Оnu öz əli ilə məzаrа qоysun.

3. Dəfndən öncə özü məzаrа dахil оlsun.

4. Vəhy nаzil оlаrkən əynində оlаn əbаnı kəfəninin üzərinə sаlsın. (Ibn Həcər, Əl-isаbə, 4-cü cild, səh 275)

Хədicə (ə) bütün vаr-dövlətini Pеyğəmbərə (s) bаğışlаmışdı. Bunun müqаbilində isə ömrünün sоnlаrındа Fаtimənin (ə) vаsitəsi ilə yаlnız bir əbа istədi. Bu zаmаn vəhy mələyi nаzil оldu və оnun üçün cənnətdən kəfən gətirdi. Ümmi Əymən və Ümmil Fəzl (Əbbаsın həyаt yоldаşı) Хədicəyə (ə) qüsl vеrdilər. Pеyğəmbər (s) öz əbаsını оnа büküb vəhy mələyi tərəfindən gətirilən kəfənə qоydu.

Хədicənin (ə) tоrpаğа tаpşırılmаsı

Хədicənin (ə) bədəni kəfənləndikdən sоnrа «Həcun» аdlаnаn dаğın ətəyinə аpаrıldı. Həzrəti Əbu Tаlibin məzаrının kənаrındа оnu dа dəfn еtdilər.

Оn dörd əsr kеçməsinə bахmаyаrаq milyоnlаrlа ziyаrətçi Həcc və Ümrə ziyаrətlərinə gələrkən bu хаnımın dа məzаrını ziyаrət еdirlər. Оnun məzаrının üzərində gözəl bir gümbəzlə tikilmiş ziyаrətgаh mövcud imiş. Çох təəssüflər оlsun ki, hicri tаriхi ilə 1344-cü ildə vəhhаbilər tərəfindən bu tаriхi аbidə sökülərək yеrlə yеksаn оlundu. Üzücü hаdisələrdən biri də budur ki, Хədicənin (ə) еvi də Аli-Sаud tərəfindən sökdürüldü. Şеyх Ənsаri özünün «Mənаsiki Həcc» əsərində bеlə yаzır: «Müstəhəbbidir ki, Məkkədəki hаcılаr Həzrəti Хədicənin (ə) еvini də ziyаrət еtsinlər» (Siylаvi, Əl-ənvаrul-sаtiə, səh 299, Şеyх Ənsаri, Mənаsikul-hаcc, səh 127.)

Bir çох müctəhidlər Həzrəti Хədicənin (ə) məzаrını ziyаrət еtməyin müstəhəbbliyi bаrəsində fətvа vеriblər. (Аyətullаh Şirаzi, Umməhаtul-məsusmin, səh 95)

Mehman Müctəba

www.ihq.az

Xanimlar xanimi - Fatimeyi-Zahra(e)

islam-kataloq — Sun, 14 Jun 2009 19:58:00 GMT

Həzrət Məhəmməd peyğəmbərin (s) dünyaya gələn üç qızının ardınca Qasim və Abdullahın doğulması böyük sevincə səbəb olsa da, bu körpələr çox yaşamır. Onların kiçik yaşında ikən dünyalarını dəyişməsindən sonra yaşa dolmuş Xədicənin (e) yenə də qız övladı dünyaya gəlir! Həzrət Zəhranın doğumu əsnasında Allahın Peyğəmbəri (s) Xədicəyə belə buyurdu: «Indi Cəbaril mənə muştuluq verdi ki, pak və gül kimi bir qız uşağımız olacaqdır ki, bütün imam və mə᾽sum rəhbərlər onun nəslindən gələcək». Onun adını Fatimə (e) qoyurlar. Fatimə (e) Həzrət Peyğəmbərin (s) dördüncü və ən kiçik qızı idi. Həzrət Fatimə (s) be᾽sətdən (həzrət Məhəmmədin peyğəmbərliyə seçilməsindən) beş il sonra, Cəmadüs-sani ayının iyirmisində, cümə günü Məkkə şəhərində dünyaya göz açdı. O vaxtlar Qüreyş hələ Kə᾽bənin binasını yenidən tikdirirdi.

Oğullarının dünyasını dəyişməsilə düşmənlərindən sevimli peyğəmbərimizi sonsuz, nəsli artmayan adlandıranlar da oldu. Lakin Allah-Təala Fatimənin dünyaya gəlişilə «Kövsər» sürəsini nazil etdi və belə buyurdu:

«Rəhman və Rəhim olan Allahın Adı ilə! Həqiqətən, biz sənə Kövsər bəxş etdik. Ona görə də Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs! Düşmənin özü əbtər, sonsuzdur!»

Peyğəmbər ailəsinin iftixarına sahib olan bu qız övladı - oğulun canişinlik taxtına oturur və qız uşağına qarşı cəmiyyətdə formalaşmış stereotipləri kökündən məhv edir. Bir cəmiyyətdə ki, qız uşaqları diri-diri basdırılmaqla paklanır, bir cəmiyyətdə ki, qızlar dəyərsiz bir məxluq kimi qəbul edilir, Fatimə (e) günəş tək parlayır, nur saçır. O (e) öz ailəsinə sevinc bəxş edir dünyaya gəlişilə...

Fatimənin(e) körpəliyi tufanlar içində keçir və atasının peyğəmbərlik missiyası kimi ülvi bir öhdəliyin çarpışmaları dövrünə təsadüf edirdi. Fatimə,(e) atasının məhəbbətlə dolu, mehriban çağırışlarına ətrafdakıların istehza ilə yanaşmasının şahidi olur. Bir gün Kəbə kənarında səcdə halında olan Peyğəmbərin (s) başına qoyun içalatı atırlar. Körpə Fatimə (e) dərhal özünü atasına çatdırıb, kiçik incə əllərilə onun nurlu üzünü təmizləyir, nəvaziş göstərib, əlindən tutur və onlar birlikdə evə qayıdırlar. Fatimə (e) sanki çətinliyə düşmüş övladına qayğı göstərirmiş kimi, peyğəmbərə qayğı göstərir və bu səhnəni gərənlər, kiçik qız uşağının atasına sədaqətinin şahidi olanlar ona «ummi-əbiha», yəni «atasının anası» ləqəbini verirlər. Kiçik yaşlı Fatimə (e) kiçik yaşlarında ikən anasını itirmiş həzrət Məhəmmədə həm də bir ana olur və peyğəmbərimiz ömrünün sonunadək daim ondan öz anasının ətrini alır...

Zaman keçdikcə Fatimə (e) hiss edir ki, onun qarşısında ciddi vəzifələr dayanır. Artıq bu öhdəliklər uşaq arzusu deyil! Fatimə (e) öz dərin imanı və təqvasıyla Peyğəmbər (s) yardımçısı olmağa layiqli bir övlad olur. Onun məsuliyyətini ata-anası da, ətrafdakılar da hiss edir. Hələ kiçik yaşlarından o öz mənəvi keyfiyyətlərilə ətrafdakılara nümunə olmağı bacarır və Islama iman gətirmiş hər bir kəsin sevimlisinə çevrilir.

Fatimə (e) Peyğəmbərimizin (s) əmisi oğlu Əli (e) ilə bir yerdə böyüyür. Hər iki gənc ilahi vəhy nurunda tərbiyə alır, dövrün cəhalətə və mənəviyyatsızlığa bulaşmır ab-havasından daim uzaq olurlar. Nəhayət Əli (e) Fatimə (e) ilə bəşəriyyət üçün nümunə olacaq bir ailə qurur. Həzrət peyğəmbər (s) qızı Fatiməyə (e) belə buyurur:

«Səni imanda ən güclü, elmdə ən bilikli, əxlaqda ən gözəl və ən uca ruhlu bir kəsin yanında əmanət qoyub gedirəm...»

Hicrətin üçüncü ili Fatimə (e) ilə Əlinin (e) Həsən (e) adlı oğlu dünyaya gəlir. Mədinə öz Peyğəmbərinin(s) sevincini bayram edir. Sevimli peyğəmbrimiz(s) son ən ağır, məşəqqətli on altı ildən sonra şirin duyğular keçirir, onun ruhi yorğunluğu sakitləşir. Fatimənin(e) evi şövqlə dolu idi. Ailə öz ilk övladını ağuşuna almışdı. Bir ildən sonra Hüseyn(e) dünyaya göz açır. Artıq Peyğəmbərin(s) iki oğlan nəvəsi(e) olur.

Fatimənin(e) övladları Həsən(e) və Hüseyn(e) Peyğəmbərin(s) həyat sevincinə çevrilir və o, vaxtının böyük bir hissəsini bu körpələrə, onların sağlam tərbiyəsinə sərf edir. O, evdən çıxıb bir yerə gedərkən bu iki körpədən birini daim özülə aparmağa, onlardan uzaq olmamağa çalışır.

Fatimə Həsən, Hüseyn, Zeynəb, Külsum (e) kimi övladlar tərbiyə etmiş anadır. Həqiqətən də onlardan hər biri bəşər tarixi üçün gözəl nümunələrdir. Nəvələrinin tərbiyəsində peyğəmbər xüsusi diqqət və qayğı göstərir. Və həyatının sonunadək bu saf, pak nəvələrilə, sevimli qızının balalarıyla iftixar hissi duyur.

Qeyd edək ki, həzrət Məhəmməd peygambarin (s) nəsli övladlarından yalnız Fatimə(e) xəttilə davam edir.

Tarix, Məhəmməd peyğəmbərin(s) öz kiçik qızı Fatiməylə(e) rəftarından heyrətə gəlib. Rəvayətə görə, Peyğəmbər(s) Fatiməyə(e) nəvaziş göstərib əllərini öpərmiş. Əlbəttə, bu səhnələr böyük bir məhəbbətdən soraq verir. Qadına vəhşi münasibətin hakimlik etdiyi bir dövrdə ata öz qızının əllərini öpür! Bu, qeyri-insani mühitə vurulan inqilabi bir zərbədir! Bu ilahi dərslər kişiləri fironçuluqdan əl çəkməyə, qadınları isə öz şəxsiyyətlərinə dəyər verməyə çağırır.

Peyğəmbərin(s) Fatiməyə(e) yönəlmiş həssas münasibəti böyük ilahi məsuliyyət nişanəsi idi. Peyğəmbər qızı olmasına baxmayaraq, yalnız öz şəxsi keyfiyyətləri, öz imanı, təqvası və saleh əməlləri onu Allah dostu edə bilərdi. Əlbəttə, peyğəmbər övladı olması heç kəsin üzərindən ilahi məsuliyyəti götürə bilməz!

Bir gün Qureyşdən olan bir qadın oğurluq edir. Ona cəza verilməli idi. Çox hörmətli şəxsiyyətlər vasitəçilik edib bu hökmün dəyişməsi üçün Peyğəmbərə ağız açırlar. Lakin Peyğəmbər belə buyurur: «Əgər bu işi Fatimə belə görmüş olsaydı, qanun yenə də öz qüvvəsində qalacaqdı!»

Sevimli peyğəmbərimiz(s) Fatiməyə(e) buyururdu: «Fatimə, çalış! Sabah mən sənin axirətin üçün bir iş görə bilməyəcəyəm...»

Fatimə(e) çox çalışdı və öz həyatını yalnız və yalnız Uca Allaha həsr etdi. Fatimə(e) Allahın istədiyi kimi övlad, Allahın istədiyi kimi həyat yoldaşa, Allahın istədiyi kimi ana, Onun istədiyi kimi saleh bir insan nümunəsi oldu və ixlasla sürdüyü kiçik ömrüylə əbədiyyət qazandı! Fatimənin həyatı nümunəvi qadın obrazı yaratdı və o, Allaha doğru gedən yolda parlaq bir ulduza çevrildi...

Fatimə(e) öz həyatıyla həqiqətsevərlik, ədalət, fədakarlıq rəmzinə çevrilir.

Fatimə «Fatimə» kimi yaşadı, Fatimə kimi də dünyasını dəyişdi. Ölümündən sonra isə tarixdə həyat tapdı. Fatimə Islamın görmək istədiyi, nəzərdə tutduğu bir qadın nümunəsi idi.

Fatimə(e) bütün bu suallara gözəl bir cavabdır. Qiyamətədək hər bir toplumun qarşısına çıxan bu sualları çözən bir cavab! Başqa sözlə, dünya qadınları üçün misilsiz bir ideal!

Onun heyranedici uşaqlığı, təqva və imana söykənən həyat tərzi, çox sürməyən fədakar həyatının müxtəlif məqamları hər bir qadının «necə olmalı?» sualına cavab verir.

Fatimə(e) nur üzərində nur olan Məhəmmədin(s) qızıdır, Fatimə(e) böyük Xədicənin(e) qızıdır, Fatimə peyğəmbər ailəsinin ətirli bağçasının solmayan, gözəl qoxusuyla imanla döyünən qəlblərə nur çiləyən bir gülüdür!

Vafa va fadakarliq simvolu Hz. Abbas (e)

islam-kataloq — Sat, 13 Jun 2009 17:10:11 GMT

Hörmətli və köklü ailədən çıxmış dindar olan bu xanım daha sonra Ummul Bənin olaraq adlandırılacaqdı. Hz. Əli (ə.s.) ilə Ummul Bəninin övladlarının hər biri kamal və cəsarət örnəyi olaraq tanınırdılar. Fəqət Hz. Abbas (ə.s.) onların ən məhşuru idi.
Hz. Abbasın (ə.s.) gözəl siması o həzrəti “Qəməri Bəni Haşim” (yəni, Haşimin oğullarının ayı) olaraq adlandırılmasına səbəb oldu. Uzun, səlvi boylu olması hər kəsin xoşuna gəlirdi. Çöhrəsindən ixlas, Allaha (c.c.) qulluq və fəzilətin ucalığı oxunurdu. Hz. Abbasın (ə.s.) dəyərli atası Hz. Əli (ə.s.) ilə bərabər keçirdiyi 14 il ona həyatın müxtəlif anlarında o həzrətin yüksək mərifət, eləcə də bilgisindən yararlanmaq imkanı yaradırdı. Həmçinin böyük qardaşları imam Həsən (ə.s.) və imam Hüseyn (ə.s.) ilə həyatın ən çətin və keşməkeşli illərində birlikdə hərəkət etməsi Abbasın (ə.s.) mənəvi şəxsiyyət və fəzilətlərinin artmasında son dərəcə təsirli izlər qoyub.
Hz. Əlinin (ə.s.) “Ataların oğullarına buraxacaqları ən dəyərli miras kamal və ədəbdir” deyən nəğməli səsi hər zaman Hz. Abbasın (ə.s.) yaddaşında canlanırdı. Buna görə də ata məktəbində ən yüksək dəyərləri öyrənərək kamala yetişdi. Abbas (ə.s.) həyatında hər zaman böyük və ali dəyərlərə yetməyi hədəflədi. Sadəcə Allahın (c.c.) rizasını qazanmaq üçün yaşadı. Hz. Əlinin (ə.s.) “Sənin ən yaxşı səhabən səni axirətə könül bağlamanı təmin edən, dünyada təqvaya sürükləyən və Allahın (c.c.) əmrini yerinə yetirməkdə sənə yardım edəndir” sözünü həmişə diqqətə alaraq özünə həyat dərsi olaraq qəbul edərdi.
Hz.Abbas (ə.s.) Əbulfəzl adı ilə də tanınırdı. Ancaq kim nə deyirsə desin o həzrətin ən bariz özəlliyi vəfa və fədakarlığıydı. Vəfalı olmaq insan ruhunun inkişafı və Allah-Təalaya yetişmənin göstəricisidir. O həzrət bu xüsusiyyətində hər kəsdən daha üstündür. Hz. Əbülfəzlin (ə.s.) İslama olan bağlılığı və vəfası İslamın Əməvi xanədanı tərəfindən təhrif edilərək yox olma təhlükəsinə düşdüyündə günəş kimi parladı. İslamı bu durumdan qurtarmaq və dini vəzifəsini yerinə yetirmək üçün qiyam edən dəyərli qardaşı, Cənnət gənclərinin ağası Hz. Hüseynlə (ə.s.) birlikdə qanlı Kərbala çölündə bənzərsiz qəhrəmanlığı ilə öz sözünü dedi. Döyüş meydanında İslam yolunda igidcəsinə döyüşərək həyatını fəda etmək bahasına olsa da Allah dininin və hökmlərinin yox olmasını əngəlləməyi bacardı. Bu isə Hz. Abbas (ə.s.) şəxsiyyətində fədakarlıq xüsusiyyətinin təcəssümüydü. Bəli, ancaq Əli ibn Əbu Talib kimi şəxsiyyətlərdən vəfa və fədakarlığın simvolu Hz. Abbas (ə.s.) kimi övladlar törənər.
Hz. Əbulfəzlin (ə.s.) yaşamındakı özəlliklərdən bəlkə də ən önəmlisi Hz. İmam Hüseynə (ə.s.) olan sevgi və bağlılığıydı. İmam Hüseyində (ə.s.) qarşılıqlı olaraq qardaşını sevər, hörmət duyardı. Bu duyğunun ən bariz şəkildə təcəlli etdiyi yer Kərbəla meydandır. Həmən gün Hz. Abbas (ə.s.) İmam Hüseynin (ə.s.) bayraqdarıydı. O həzrət iman, səbr və cəsarət sayəsində bütün çətinliklərə sinə gəlirdi. Düşmənləri onun heybəti qarşısında titrərkən, müdafiəsiz qadın və uşaqlar onun varlığından aramlıq tapardılar. Həqiqət, ədalət və Allahın (c.c.) dinini müdafiədən başqa hədəfi olmayan bu ali şəxsiyyət könlünü Allaha (c.c.) sevgi ilə süslərkən güc və iqtidar olma sevdasını qəlbindən tamamən silib atmışdı.
Hz. Abbasın (ə.s.) Kərbəlada göstərdiyi cəsarət və igidlik tarix səhifələrindən əsla silinməz. Qəddar düşmən amansızcasına İmam Hüseyn (ə.s.) və Əhli-Beytə su verilməsinə mane olarkən Əbulfəzl (ə.s.) tək başına düşmən ordusuna hücum edir. Onların mühasirəsini yararaq Fərat çayına yetişir. Susuzluqdan taqəti kəsilən Əbulfəzl (ə.s.) İmam Hüseyn (ə.s.) və Əhli-Beytini susuzluqdan acı çəkdiklərini düşünərək, tək bir qurtum belə su içmədən su qabını doldurdu. Lakin doldurduğu suyu düşmən əsgərlərinin qəddarlığı və amansızlığı nəticəsində İmam Hüseyn (ə.s.), eləcə də Əhli-Beytinə çatdıra bilmədi. Əbulfəzl Abbas (ə.s.) bu yolda şəhid olaraq cəsarət və fədəkarlığın ən gözəl örnəklərini sərgilədi.
Artıq 34 illik ömrün şərəfli sonluğu yetişmişdi. O həzrət başına endirilən son zərbədən sonra yerə yıxılır. Yarı canlı, yarı cansız bir halda son kəs qardaşına səslənməyə çalışdı:
- Ey Hüseyn, salam olsun sənə!
Bu nida, sadəcə salam nidası deyildi. Şəhidlər ölmədən öncə həmişə bu nidayla səslənirdilər məşuqlarına. Ölmədən öncə məşuqlarını son dəfə görə bilmək üçün…
P. S. Doğrudur, Hz. Abbas Kərbəladakı şəhadəti ilə ömür hekayəsini tamamlayır. Ancaq tamam başqa bir hekayəni başlamaq üçün. Qəhrəmanlıq, sadiqlik, fədakarlıq və Kərbəlada yazılan eşq hekayəsini bayraq edərək.

Peygambarimizin(s.e.v.s.) anasi

islam-kataloq — Fri, 05 Jun 2009 12:09:10 GMT

Məkkə şəhərində Əbdul-Mənafın ailəsində yaşayış tərzi orta səviyyədə olan evdə, pak bir qız yaşayırdı. Onun paklığı və nuraniliyi hələ uşaqlıq və cavanlıq dövründən məsum çöhrəsindən hiss olunurdu. Heç kəs bilmirdi ki, o yaradılış aləminin ən böyük şəxsiyyətinin, yəni Muhəmmədin (s) anası olmağa layiq görüləcək.
     Əbdullah – əziz Peyğəmbərin (s) atası – Əbdul Mutəllibin övladlarından biri idi. O, mehriban üzlü, gözəl əxlaqlı misilsiz bir gənc idi. Xüsusilə nübuvvət nuru onun sülbündə yerləşdirildiyi vaxtdan alnında qeyri-adi parlaqlıq olardı. O dövrdə şərafətli ailələrin qızları Əbdullahın həyat yoldaşı olmağı özləri üçün iftixar bilirdilər. Amma pak, elmli və təcrübəli olan Əbdul-Mutəllib onların arasında təmiz və ağıllı Vəhəb ibni Əbdul-Mənafın Aminə adlı qızını Əbdullah üçün gözaltı etmişdi.
     Vəhəb və həyat yoldaşı orta səviyyədə yaşayan və cəmiyyətdə tanınmış olmayan şəxslər idilər və belə bir iftixarın onlara nəsib olacağını güman belə etmirdilər. Amma Əbdul-Mutəllib Vəhəbin evinə getdi və onun qızı olan Aminəni öz oğlu Əbdullah üçün istədi. Onlar bunu böyük iftixarla qəbul etdilər. (Bu hadisədən sonra bəziləri Aminəyə həsəd apardılar. Hətta bir neçə qadın Aminəni öldürmək istədilər.)
     Sonra Aminə Əbdul-Mutəllibin evinə gəlin köçdü. Bu pak və şücaətli ata-anadan dünyanın ən üstün insanı – Muhəmməd (s) dünyaya gəldi. Bəli, Aminə elə bir qadın idi ki, Həzrət Muhəmmədin (s) anası olmağa layiq görülmüşdü.
     Əziz peyğəmbərin anası Həzrət Aminənin həyatdan nə vaxt getməsi haqqında fikirlər müxtəlifdir. Amma ən çox qəbul edilən fikir budur ki, Peyğəmbərin (s) 6 yaşı olanda ana itkisi ilə üzləşdi. Həmin zaman Aminə öz qohumlarını görmək üçün Məkkədən Mədinəyə getmişdi. Peyğəmbər (s) də həmin səfərdə anasının yanında idi və onunla birlikdə bir ay Mədinədə qaldı. Onlar orada atası Əbdullahın qəbri üstünə gedib onu yad etdilər. Ancaq qayıdan zaman əziz anası xəstələndi və Əbva kəndində (Məkkə və Mədinə arasında olan yer) dünyasını dəyişdi. Aminənin müqəddəs qəbri də həmin yerdədir.